وضعیت ایدز در استان کوردستان واقع در شرق كوردستان
از سال ١٩٨٨ ، اول دسامبر هر سال ( مصادف با ١٠ آذر ) بعنوان روز جهانی ایدز نامگذاری شده است . بیماری لاعلاج و هراس آوری که از سال ١٩٨١ شناسایی شده و هر ساله تعداد بیشتری انسان را به کام خود می کشاند . بطور ساده بیماری ایدز AIDS( Acquired Immune Deficiency Syndrome) یا سندروم نقص ایمنی اکتسابی بیماریی است که در آن ویروس HIVدر بدن میزبان تکثیر یافته و به گلبولهای سفید بدن حمله کرده و ایمنی بدن را تهدید می کند . با آسیب دیدن سیستم ایمنی ، بدن قادر به کشتن ویروسها و عفونتهایی که قبلاً مشکل ساز نبودند ، نیست و با گذشت زمان فرد مبتلا به HIVبیشتر و بیشتر بیمار شده و سرانجام زمانی فرا می رسد که شخص به علت کم شدن بیش از حد سلولهای ایمنی و مبتلا شدن به یک بیماری شدید از پای درآمده و میمیرد.
راههای انتقال ایدز:
شایعترین را انتقال ایدز در جهان تماسهای جنسی محافظت نشده است اما شایعترین راه انتقال در ایران را استفاده از آمپولهای مشترک باعث می شود هر چند در چند سال اخیر ، سرعت ابتلا به ایدز در ایران از طریق جنسی سرعت فزاینده ای را به خود گرفته است.
استان کوردستان از لحاظ آمار مبتلایان به ایدز نسبت به جمعیت در رده های میانی استانهای کشور قرار دارد . میزان مبتلایان به ایدز شناسایی شده در استان کردستان طبق آخرین آمار ارائه شده ( در فروردین ماه سال ١٣٩٢ ) ٤٦٢ نفر است که از این تعداد ٣٤ نفر زن و ٤٢٨ نفر مرد هستند . لازم بذکر است از این تعداد١٢٠ نفر وارد فاز ایدز شده و تاکنون ١٧٤ نفر در استان کوردستان بر اثر بیماری ایدز جان خود را از دست داده اند .
میزان آمار مبتلایان به ایدز شناسایی شده در شهرهای مختلف استان کردستان: سنندج ۳٦٦ , سقز ۳۸, کامیاران ۳۵, بیجار ۲۵, دهگلان ۱۲, قروه ۱۱, بانه ۳, دیواندر ه۱, مریوان ۱, سروآباد٠, جمع کل٤٦۲ نفر میباشد.
لازم به ذکر است سازمان بهداشت جهانی هشدار می دهد که بطور کلی میتوان انتظار داشت که ٥ برابر آمارهای رسمی بیماران ثبت شده ، بیمار ایدزی شناسایی نشده وجود داشته باشد ! و این هشداری واقعاً جدی و قابل تامل است ! بنابراین در خوشبینانه ترین حالت می توان گفت که در استان کوردستان بیش از ٢٠٠٠ بیمار ایدزی شناسایی نشده وجود داشته باشد . گفتنی است در سال ١٣٩١ سی مورد جدید ایدز در کوردستان شناسایی شده است .لازم به ذكر است آمار فوق مربوط به سال١٣٩٢ مى باشد كه باتوجه به روند صعودى و شرايط موجود تخمين آن در سال ١٣٩٥ سيار ناگوار پیشبینی می شود.
علت های ابتلا در استان کوردستان نیز چیزی جدا از سایر نقاط کشور نیست . هر چند در استان کوردستان نیز ابتلا از طریق روابط جنسی سرعت فزاینده ای را به خود گرفته است.
سطح پایین سواد شاخصه اصلی مبتلایان به ایدز است که این امر در بین مبتلایان در کوردستان نیز صدق می کند . چنانکه ٨٠ % مبتلایان در این استان یا بی سواد بوده و یا تحصیلاتی در حد سیکل ( پایان دوره راهنمایی ) داشته اند کە باتوجە بە شرایط استان کوردستان از لحاظ ميزان رسيدگی دولت بە امر تحصيل روشن خواهد شد کە این روند روبە صعود خواهد بود.
بیکاری ، یکی دیگر از مشخصه هایی است که در بین بیماران وجود دارد . چنانکه ٥٢% مبتلایان به ایدز در کردستان بیکار بوده و شغلی نداشته اند کە باتوجە بە اینکە استان کوردستان استان مرزی ایران بودە وتوجه شایانی بە امر اشتغال در این استان نمیشود وهر روزە شاهد بستە شدن کارخانە ویا کارگاههای این استان هستیم(نمونە اخر بستە شدن کارخانە ایستک در سنه کە بیش از۵٠٠خانوار از ان امرار معاش می کردند)میتوان نتیجە گرفت دولت برنامەای جهت پائین آوردن این آمار نداشتە است.
همچنین آمار ایدز در بین مجردین زیاد است و ٧٦ % مبتلایان به ایدز در کردستان مجرد هستند . هر چند همیشه خطر ابتلا ، در بین همسران بیماران تزریقی و همسرانی که دارای خانواده بوده ولی روابط جنسی متعدد و نامشروع دارند نیز وجود داشته و دارد .
افزایش سن ازدواج از یک سو و افزایش آمار طلاق ازسویی دیگر عواملی هستند که خود باعث بالا رفتن درصد تماسهای جنسی محافظت نشده در جامعه می شوند و می توانند عاملی برای افزایش آمار مبتلایان به ایدز باشند .طبق آمار مركز آمار ايران استان كوردستان بل اخص شهر سنندج داراى بيشترين آمار طلاق به نسبت جمعيت در كشور در سال گذشته اعلام شد.
همانطور که از آمار ارائه شده برمیآید ، انتقال ایدز از طریق تزریق در معتادان ، همچنان رتبه نخست را نسبت به سایر عوامل دارد و این امر با دانستن این مطلب که ٦٠ تا ٧٠ دصد زندانیهای کردستان مبتلا به اعتیادند ، چیزی دور از ذهن نیست . چون برخلاف تصور که اعتیاد در زندانها قابل کنترل است ، معتادین زندانی به روشهای جدید مصرف روی می آورند و حتی در این زمینه ها مهارتهای بیشتری را نیز فرا می گیرند (١) علاوه بر این ، مواد مخدر جدید مانند شیشه و کراک ، بنابر خاصیت توهم زایی که ایجاد می کنند می توانند باعث بالا رفتن رفتارهایی همچون بی پروایی جنسی (به میزان ٨ تا ١٠ % ) و همچنین گرایش به اعتیاد جنسی شده و در نتیجه عاملی در بروز رفتارهای جنسی خطرناک و در نتیجه گسترش ایدز باشند .باتوجە بە گزارشات دریافتی از زندانهای کوردستان.کە مبنی بر این است کە مواد مخدر بە اسانی در زندانهای استان یافت می شود کە این امر با اطلاع مسئولین زندان ممکن میباشد همچنین اختصاص زندان زندان شهر كامياران میتواند پوششی بە وجود مواد مخدر در دیگر زندانهای استان باشد . در گفتگوویی کە جمعیت حقوق بشر کوردستان بابرخی از زندانیان سابق در چند زندان استان داشتە است بە این امر پی خواهیم برد.
زندانی مالی ن.ب زندانی سال ۹۱ در زندان قروە چنین گفت:من بەهمراە چند زندانی تبعیدی کە جرم انان سیاسی بود در بدو ورود بە زندان از سوی وکیل بند مورد خشم وتهدید قرار گرفتیم کە از اینجا سالم بیرون نخواهیم رفت وباید همراە ما باشید ومواد مصرف كنيد.ما شبانه شاهد مصرف انواع مواد مخدر از ترياك گرفتە تا قرص،شیشە و تزریق (بە وسیلەی سرنگهایی کە از بخش بهداری با همکاری افسر نگهبان بە دست زندانیان می رسید) بودیم.
چه باید کرد؟
چند سالی است که مسئولین بهداشتی کشور در مورد خطر فراگیرشدن موج سوم ایدز در کشور هشدار می دهند و از آن بعنوان یک آتشفشان خاموش که قربانیان اصلی آن زنان هستند ، نام می برند . تا چند سال پیش بیشتر انتقال بیماری از طریق تزریق بود ؛ بنابراین همواره شاهد آمار بالای ابتلا در میان مردان بودیم اما با تغییر الگوی انتقال به سمت روابط جنسی ، باید انتظار افزایش مبتلایان زن و بطبع آن افزایش انتقال بیماری از مادر به فرزند را داشته باشیم .
علاوه بر اینها آمارها نشان می دهد که بعلت موانع و محدودیتهایی که در زمینه اطلاع رسانی در زمینه ایدز وجود دارد ، قشر جوان و نوجوان و علی الخصوص کودکان کار کشور در معرض تهدید قرار دارند و دیگر وقت آن فرا رسیده است که با تابوشکنی در بحث اطلاع رسانی درباره ایدز و رفع موانع موجود ، مخصوصاً از طریق صدا و سیما و آموزش در مدارس ، قشر جوان و نوجوان ما بیشتر و بیشتر با این قضیه آشنا شوند .اما میبینم بر اساس امار رسمی مرکز امار ایران نزدیک بە ۳میلیون کودک کار در ایران وجود دارند کە این آمار در استان کوردستان واستانهای کورد نشین شرق کوردستان بسیار تأسف بار است كه از آن نمونه ميتوان بە کودکان دست فروش میادین سنە در شرق کوردستان یا کودکان شاغل در کورەهای آجرپزی شهرهای بوکان،مهاباد.مریوان و..ویا جوانان کولبر شهرهای مریوان وبانە وسقز را نام برد. کە دسترسی بە آموزشهای موجود در مدارس ندارند.
بدیهی است افزایش مکرر مبتلایان به ایدز دلیلی جز فقدان اطلاع رسانی و آگهی ندارد و در حالی که می بایست اعتبارات مربوط به این بخش هر ساله افزایش یابد ، اما متاسفانه اخیراً معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان اعلام کرد: اگر چه در سال ٩١ برنامه های زیادی در راستای آگاه سازی مردم در زمینه ایدز در نظر گرفته شده بود اما به دلیل کمبود اعتبارات مالی ، دانشگاه نتوانست این برنامه ها را اجرا کند.
شایان ذكر است كه طبق اعلام وزارت بهداشت درمان و آموزش ايران، استان كوردنشين كرماشان در رتبه دوم بين استانهاى ايران در مورد مبتلايان به ايدز ميباشد كه شهر اسلام آباد(شاه آباد)در رتبه اول قرار دراد جاى توجه است كه بيشتر ساكنين شهر اسلام آباد پیرو ائین یارسان می باشند کە این مطلب خود از كم توجهى دولتمردان به اين اقليت دينى دارد.
با توجە بە گزارش فوق از وضعيت استان كوردستان كه به اختصار از مبتلايان به بيمارى ايدز تهيه شده است جمعيت حقوق بشر كوردستان با توجه به مفاد بندهاى مشخص حقوق بشر كه به طوى مختصر به اين گونە میباشد:بندهای
ماده 6: هركس حق دارد همه جا به عنوان شخص در برابر قانون به رسميت شناخته شود.
ماده ١٦: (١) هر مرد و زن بالغی حق دارد بدون هيچ محدوديتی از حيث نژاد، مليت (تابعيت) يا دين، ازدواج كند و تشكيل خانواده بدهد. (٢) ازدواج بايد صرفاً با توافق آزادانه و كامل مرد و زن انجام شود. (٣) خانواده واحد گروهی طبيعی و اساسی جامعه است و حق برخورداری از حمايت جامعه و دولت را دارد.
ماده ٢١: (١) هرکس حق دارد که در حکومت کشور خود، خواه بطور مستقیم و خواه به واسطه ی نمایندگانی که آزادانه انتخاب شوند، شرکت جوید. (٢) هرکس حق دسترسی مساوی به خدمات عمومی را در کشور خود دارد. (٣) اساس قدرت حکومت، اراده ی مردم است؛ این اراده باید در انتخابات ادواری و سالمی ابزار شود که باید با حق رای همگانی و مساوی و نیز با رای مخفی یا روشهای رای گیری آزاد نظیر آن، برگزار شود.
ماده ٢٢: هرکس، به عنوان عضوی از جامعه، حق امنیت اجتماعی دارد و مجاز است از طریق مساعی ملی و همکاری بین المللی و مطابق با تشکیلات و منابع هر کشور، حقوق اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی را که لازمه ی شأن و رشد آزادانه ی شخصیت اوست محقق کند.
ماده ٢٣: (١) هرکس حق کارکردن، انتخاب آزادانه شغل، برخورداری از شرایط منصفانه و رضایتبخشِ کار و حمایت در برابر بیکاری را دارد. (٢) هرکس، بدون هیچ تبعیضی، حق برخورداری از دستمزد مساوی در مقابل کار مساوی را دارد. (٣) هرکس که کار می کند حق برخورداری از دستمزدی منصفانه و رضایت بخش را دارد که زندگی خود او و خانواده اش را به نحوی که شایسته شأن انسانی است تأمین کند و در صورت لزوم با دیگر طرق حمایت اجتماعی تکمیل شود. (٤) هرکس برای حمایت از منافع خود حق تشکیل و عضویت در اتحادیه صنفی را دارد.
ماده ٢٤: هرکس حق استراحت و فراغت، از جمله تحدید معقول ساعات کار و برخورداری از تعطیلات ادواری با دریافت دستمزد را دارد.
ماده ٢٥: (١) هرکس حق برخورداری از استاندارد زندگی کافی برای تندرستی و رفاه خود و خانواده اش، از جمله خوراک، پوشاک، مسکن و مراقبتهای پزشکی و خدمات اجتماعی لازم را دارد، و در مواقع بیکاری، بیماری، نقض عضو، بیوگی، پیری یا سایر موارد عدم معاش در شرایط خارج از اختیار خود، حق برخورداری از تأمین را دارد. (٢) مادران و کودکان حق برخورداری از کمک و مراقبت ویژه را دارند. همه ی کودکان اعم از آنکه ثمره ی ازدواج باشند یا نباشند، باید از حمایت اجتماعی یکسان بهره مند شوند.
ماده ٢٦: (١) هرکس حق تحصیل دارد. تحصیل دستکم در مقاطع ابتدایی و پایه، باید رایگان باشد. تحصیل ابتدایی باید اجباری باشد. آموزش فنی و حرفه ای باید در دسترس عموم قرار گیرد و آموزش عالی باید بر اساس استحقاق، به یکسان در دسترس همه باشد. (٢) تحصیل باید معطوف به رشد کامل شخصیت انسان و تقویت احترام به حقوق بشر و آزادیهای اساسی باشد. باید تفاهم، تساهل و دوستی میان همه ملتها و گروههای نژادی یا دینی را ارتقاء دهد، و فعالیتهای (سازمان) ملل متحد برای حفظ صلح را تسریع کند. (٣) والدین در انتخاب نوع آموزشی که باید به فرزندانشان داده شود حق تقدم دارند.
به طوركلى وضعيت به وجود آمده را کەناشى از عدم وجود برنامه ريزى اصولى وتوجه مسئولین دولتی بە شهرهای کورد نشین در شرق کوردستان است متناقض با مفاد حقوق بشر دانسته و خواهان تغيير اساسی در شیوە نگرش با شهروندان شرق کوردستان وچارەجویی درحل بحران ومعضل بيمارى خاموش ايدز است.
جمعیت حقوق بشر کردستان
20160409
