KMMK:
این گزارش وضعیت حقوق بشر در ماه مارس سال۲۰۱۹ به کوشش جمعیت حقوق بشر کوردستان با استناد به گزارشهای متعدد این سازمان حقوق بشری گردآوریشده است. شایانذکر است این گزارش به دلیل عدم اجازه حکومت ایران به سازمانها و گروههای حقوق بشری گزارش کاملی نیست و تنها بخشی از نقض سامانمند حقوق بشر در شرق کوردستان را به تصویر میکشد. حکومت جمهوری اسلامی ایران با بازداشت شهروندان کورد توسط نیروهای امنیتی و انتظامی با نقض حقوق مدنی و سیاسی، نقض آزادی عقیده و بیان، نقض حق حیات و امنیت شخصی، تبعیضهای حکومتی، هتک حرمت شهروندان و همچنین شکنجه زندانیان سیاسی و نادیده گرفتن حقوق بنیادین زندانیان سیاسی، ماه موردبررسی را به پایان رساند .
اعدام
در این ماه ۶ نفر به اتهامات متفاوت اعدام شده اند. علت و اتهامات این افراد قتل عمد گزارش شده است.
| نام | اتهام |
| علی شکوری | قتل |
| نورالدین سلامی | قتل |
| ناجی عمر زاده | قتل |
| حسین رحیمی | قتل |
| خلیل صالحی | قتل |
| سلمان آذرپناه | قتل |
بازداشت و زندانی
دراین ماه نیز تعدادی بازداشت یا زندانی شده اند. در ماه مارس تعداد۲۲ نفر بازداشتی وجود داشته است که این تعدادغیر از افرادیست که درماه های پیشین بازداشت یا زندانی شده بودند. در بین افرادزندانی فعالینسیاسی، مدنی، و دوست داران محیط زیست وجود دارند که به اتهامات غیر واقعی و واهی بازداشت ویازندانی شده اند.
| اسم | مکان بازداشت |
| پیمان نقشبندی | اورمیه |
| جمال اسدی | سنه |
| آرمین اسپرلوس | سنه |
| مجید رزم آور | سنه |
| شاهین گله داری | اورمیه |
| توفیق محمدی | سنه |
| قادر محمدپوری | پیرانشار |
| عزت محمودی | پیرانشار |
| عبدالسلام حسینی | پیرانشار |
| زانکو امیری | سقز |
| جلال رستمی | کامیاران |
| علیرضایی | ایوتوند در نزدیکی نورآباد از توابع لورستان |
| یوسف کاکاوند | ایوتوند در نزدیکی نورآباد از توابع لورستان |
| ولی نصری | سنه |
| مصطفی جوادی | امیرآباد بوکان |
| توفیق رحمانی | امیرآباد بوکان |
| ولی نصری | اهالی روستای تنگیسر سنه |
| رضا امجدی | حسنآباد سنە (سنندج) |
| ارسلان نیکخواه | مریوان |
| آرش نوذرى | مریوان |
| پیام شوقی | برده رشه از توابع مریوان |
| عادل نیک خواه | روستای شردوش از توابع مریوان |
| کارزان شردوشی | روستای شردوش از توابع مریوان |
کولبران
دراین ماه نیز تعدادی از کولبران شرق کوردستان توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران کشته و یا زخمی شده اند. دراین ماه ۶ کولبر کشته و ۱۱ کولبر زخمی شده اند.
زخمی شده ها:
| اسم | مکان | علت |
| فرهاد نقشی | چالدران | بهمن و برف شدید |
| ؟ | چالدارن | بهمن و برف شدید |
| محمد شمایلی | نوار مرزی حاجی عمران | شلیک نیروهای نظامی ایران |
| شفیع صمدی | منطقه مرزی مرگور اورمیه | شلیک نیروهای نظامی ایران |
| ابوبکر | مرز پیرانشهر | شلیک نیروهای نظامی ایران |
| روف عارفی | در مناطق مرزی اشتراو شهر بانه | شلیک نیروهای نظامی ایران |
| مسعود تیموری | مرز نوسود | شلیک نیروهای نظامی ایران |
| سیامند خلیلی | اهل صومای برادوست اورمیه | شلیک نیروهای نظامی ایران |
| جبار محمودی | مرز نوسود | شلیک نیروهای نظامی ایران |
| ریبوار | مرز شهر بانه (هنگهژال) | شلیک نیروهای نظامی ایران |
| براهیم خوشنودی | مرز نوسود | شلیک نیروهای نظامی ایران |
کشتە شدەها:
| اسم | مکان | علت |
| طاهرادیبی | درمنطقه مرزی چالدران | بهمن و برف شدید |
| سید واحد احمدی | گوری پتکی واقع در نوار مرزی پیرانشار | شلیک نیروهای نظامی ایران |
| متین بدخشان | منطقه مرزی پیرانشهر | بهمن و برف شدید |
| افشار سیارینیا | منطقه اورامان | سقوط از کوە |
| شاکر پور خالد | مرز سردشت | بهمن و برف شدید |
| عارف اداک | روستای تاویله در جنوب و شهر نوسود | شلیک نیروهای نظامی ایران |
خودکشی و قتل
دراین ماه نیز آمار قتل و خودکشی بالا بود. درماه گذشته ۱۰ نفر خودکشی کرده اند که ۵ نفر از آنان زن و ۵ نفر دیگر مرد بودند، هچنین ۲ نفر کشته شده اند که ۱ نفر زن و ۱ نفر دیگر مرد بوده است، به همین روال یک نفر نیز جان خود را از دست داده است که هنوز مشخص نشده است که علت مرگ خودکشی بوده ویا قتلی صورت گرفته است.
خودکشی
| اسم | سن | مکان |
| صلاحالدین حیدری | 35 | سقز |
| ندا | 15 | ایلام |
| ی.فتحی | 18 | جوانرو |
| سعادت خ | 35 | مهاباد |
| امید حسن پور | ؟ | سقز |
| کاروان بهمنی | 18 | مریوان |
| زکریا خانی | 18 | ثلاث باوجانی |
| مظهر خوش قشلاقى | ؟ | اورمیە |
| ل.رمضانی | ؟ | ثلاث باوجانی |
| فرشته كهراريان | 30 | کرماشان |
قتل
| اسم | سن | مکان |
| امین کرکی | 31 | دزفول |
| مریم محبی | 31 | کرماشان |
| ؟ | 27 | بوکان |
دراین ماه یک نفر به اسم سعیده چنانی اهل دهلران به علت انفار مین جان خود را از دست داده است.
دیگر
باید اذعان داشت سوای مباحث فوق، در مواردی دیگر حکومت جمهوری اسلامی ایران موجبات نقض حقوق بشر را نسبت به ملت کورد در شرق کوردستان فراهم آورده است که به صورت رسمی آمار و ارقام آن در دست رس نمی باشد.در همین ما تحصن ها و اعتصابات کارگری و…..ادامه داشته است. تعداد زیادی از کارگران هستند که حقوق آنان پرداخت نشده است.
طبیعت و محیط زیست شرق کوردستان به صورت سیستماتیک از سوی سپاه پاسداران و نهادهای امنیتی حکومتی روزانه دچار صدمه شده و حکومت در این بخش کمر به نبودی محیط زیست بسته است.
در شمال کوردستان شمار زیادی از فعالین سیاسی مدنی، اعضای حزب دمکراتیک خلق ها ه د پ، روشنفکران، سیاسیون و …از سوی حکومت ترکیه بازداشت و روانه زندان ها شده اند، سوی آن دولت تورکیه روزانه مناطقی از شمال کوردستان و خاک اقلیم جنوب کوردستان را نیز بمباران میکند.
در غرب کوردستان حکومت ترکیه از طریق گروه های تروریستی وابسته به خود دست به اعمال تروریستی و مین گذاری هایی زده است که طی آن تعداد زیادی افراد بیگناه غیر نظامی کشته و زخمی شده اند. در عفرین تجاوز ترکیه ادامه دارد و حکومت ترکیه در تلاش است دموگرافی مناطق کورد نشین را تغییر دهد.
در پایان جمعیت حقوق بشر کوردستان از مردم شرق کوردستان میخواهد کە در احقاق حقوق خود کوشا وسعی نمایند هرگونه تبعیض و نابرابری را کە از جانب جمهوری اسلامی ایران به آنها روا داشته میشود را بە گوش جهانیان برسانند.
جمعیت حقوق بشر كوردستان
