اعدام قاضی محمد، تلاشی جهت نابودی ملت کورد بود.
با گذشت شصت و نە سال از بدار آویختن پیشوا قاضی محمد و یارانش، جنبش آزادی خواهی کوردستان همچنان تداوم یافتە، در مقابل سیاست انکار و اعدام حکومتهای حاکم در ایران نیز ادامە داشتە است.
. دهم فروردین 1326 موسس جمهوری کوردستان، پیشوا قاضی محمد، همراه با محمد حسین خان سیف قاضی و ابوالقاسم صدر قاضی توسط حکومت شاه وقت ایران در میدان چوار چرای مهاباد اعدام شدند.
پیشوا قاضی محمد در سال 1279 خورشیدی در مهاباد و در خانوادهای میهن دوست و سرشناس به دنیا آمد. او به خاطر موقعیت خانوادگی، تحصیلات و افکار روشنفکری از جایگاه مهمی در میان مردم برخوردار بود.
پس از انحلال جمعیت احیای کورد، ژکاف، و تاسیس حزب دموکرات کوردستان، به عنوان رئیس این حزب انتخاب شد و با تاسیس جمهوری کوردستان نخستین رئیس جمهور کورد شد.
پیشوا قاضی محمد، روز اعلام جمهوری کوردستان گفت: امروز با شکوهترین روز در تاریخ ملی کورد است، روزی است که پرچم کوردستان بر بلندای شهر مهاباد برافراشته شده و اکنون ملت کورد مثل همه ملتها حق آزادی و انتخابات را دارد. پرچم کوردستان باید همیشه برافراشته باشد و این کار بر عهده شماست.
اما عمر پر افتخار جمهوری کوردستان و رئیس جمهور آن طولانی نبود و پس از 11 ماه، ارتش ایران بدون جنگ و درگیری وارد مرزهای جمهوری کوردستان شد و مهاباد را اشغال کرد.
ششم بهمن ماه 1325 هیئت ویژه نظامی ایران به فرماندهی سرهنگ غلامحسین عظیمی، وارد مهاباد شد و دادگاه نظامی ویژهای جهت محاکمه قاضی محمد تشکیل داد تا قاضی محمد را با اتهامات:
دستکاری و تغییر نقشه ایران.
اعلام استقلال و اشغال بخشی از خاک ایران به نام کوردستان.
واردات نفت از شوروی بدون اطلاع و رضایت دولت مرکزی .
آوردن بیگانگان به خاک ایران.
ایجاد نقشه کوردستان بزرگ مشتمل بر بخشهای کوردستان کە مابین ایران، عراق، ترکیه و سوریه تقسیم شدە است.
انتخاب پرچم کوردستان با علامت داس و چکش به سبک پرچم شوروی و
ضرب سکه برای کوردستان به شکل روبل روسی محاکمه کند.
پیشوا قاضی محمد، صدر قاضی و سیف قاضی ضمن رد تمامی اتهامات، خواستار ارائه سند در این موارد شدند.
هنگامیکه رئیس دادگاه آنها را به خیانت متهم میکرد، قاضی محمد گفت: اینجا خانه من است، خاک کوردستان سرزمین ابا و اجدادی من است، من چگونه میتوانم از آن دست کشیده و یا به آن خیانت کنم ؟
این دادگاه که چند روز به طول انجامید هر 3 نفر را به اعدام محکوم کرد.
سرانجام بامداد روز دهم فروردین ماه سال 1326 شمسی پیشوا قاضی محمد، محمد حسین خان قاضی و ابوالقاسم صدر قاضی در میدان چارچرای مهاباد به دار آویخته شدند.
پیشوا قاضی محمد قبل از اعدام گفت: چشمانم را نبندید تا در آخرین لحظه حیاتم، با افتخار و با چشمان باز به میهن عزیزم بنگرم. شما قاضی محمد را میکشید اما بدانید که از هر قطره خون من هزاران قاضی محمد سر بر میآورند. از ملت کورد میخواهم که مبارزات خود را برای آزادی کوردستان همچنان ادامه دهد و به حکومت سرسپرده تهران باوری نداشته باشد. زندهباد کورد و کوردستان.
با اعدام اولین رئیس جمهور کوردستان و یارانش، حکومت ایران بار دیگر سیاست های انکار و اسیمیلاسیون خۆد را بر کوردستان حاکم کردە و در چن دهە گذشتە و با تغییر حکومت در ایران نیز، این سیاست تغییر نکردە است.
در مدت چند دهە گذشتە ملت کورد بارها قیام کردە و خواستار احقاق حقوق ملی- دمکراتیک خود شدە است.
