این گزارش وضعیت حقوق بشر در ماه آوریل سال ۲۰۱٨ مصادف با یکشنبه ۱٢ فروردین تا دوشنبه دهم اردیبهشتماه سال ۱۳۹۷ خورشیدی، در شرق کوردستان است که به کوشش جمعیت حقوق بشر کوردستان با استناد به گزارشهای متعدد این سازمان حقوق بشری گردآوریشده است. شایانذکر است این گزارش به دلیل عدم اجازه حکومت ایران به سازمانها و گروههای حقوق بشری گزارش کاملی نیست و تنها بخشی از نقض سامانمند حقوق بشر در شرق کوردستان را به تصویر میکشد.
حکومت جمهوری اسلامی ایران با بازداشت شهروندان کورد توسط نیروهای امنیتی و انتظامی با نقض حقوق مدنی و سیاسی، نقض آزادی عقیده و بیان، نقض حق حیات و امنیت شخصی، تبعیضهای حکومتی، هتک حرمت شهروندان و همچنین شکنجه زندانیان سیاسی و نادیده گرفتن حقوق بنیادین زندانیان سیاسی، ماه موردبررسی را به پایان رساند.
طبق ماده ١٩ اعلامیه جهانی حقوق بشر هر فردی حق آزادی عقیده و بیان دارد. همینطور دربند یکم ماده ۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی آمده است: هر کس حق آزادی و امنیت شخصی دارد: هیچکس را نمیتوان بە مناسبت عقایدش مورد مزاحمت و ترس قرارداد.
بند دوم ماده ١٩ میافزاید: هر کس حق آزادی بیان دارد: این حق شامل آزادی تفحص و تحصیل و اشاعه اطلاعات و افکار از هر قبیل بدون توجه به سرحدات خواه شفاهاً یا بهصورت نوشته یا چاپ یا بهصورت هنری یا به هر وسیله دیگر به انتخاب خود است.
همچنین در مادهٔ ٢٢ آمدە است کە هرکسی بهعنوان عضوی از جامعه حق دارد از امنیت اجتماعی برخوردار بوده و از راه کوشش در سطح ملی و همیاری بینالمللی با سازماندهی منابع هر مملکت، حقوق سلب ناپذیر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خویش را برای حفظ حیثیت و رشد آزادانه شخصیت خویش، به دست آورد؛ و طبق ماده ۵ هیچکس را نمیتوان شکنجه کرد یا مورد عقوبت یا روش وحشیانه و غیرانسانی یا اهانتآمیز قرارداد.
مطابق با کنوانسیونهای به رسمیت شناختهشده جهانی در رابطه با حقوق بشر و حقوق سیاسی و اجتماعی اجتماعهای بشری، هر فرد و جامعهای حق دارد حقوق سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خود را مطالبه و جهت احقاق آن تلاش نماید، هیچ جماعت یا گروهی برتر بر دیگری نیست و همه باید از حقوق طبیعی و به رسمیت شناختهشده بهرهمند شوند.
اعدام
متأسفانه در این ماه توسط حکومت جمهوری اسلامی چندین زندانی کورد که هویت آنان مشخص گردیده اعدامشدهاند که خبرهای آن منعکسشده است؛ اما طبق گزارشهای رسیده به جمعیت حقوق بشر کوردستان، گاهی زندانیان کورد به جرائم متفاوت در زندانهای ایران به دار آویخته میشوند که اجرای این احکام رسانهای نمیشود و حکومت جمهوری اسلامی ایران این اعدامها را اعلام نمیکند.
رامین حسین پناهی، زندانی کورد محکومبه اعدام محبوس در زندان مرکزی ایران در شهر سنه شرق کوردستان که ممنوعالملاقات شده بود با نگارش نامهای نسبت به برخوردهایی که از طرف مسئولان امنیتی و قضائی با خود و خانوادهاش شده واکنش نشان داده است.
نامبرده دوم تیرماه از سوی نیروهای سپاه جمهوری اسلامی بازداشت و ۵ بهمنماه ۱۳۹۶، از سوی شعبه یک دادگاه انقلاب ایران در سنه به ریاست قاضی سعیدی و یکی دیگر از قضات به اتهام اقدام علیه امنیت ملی و عضویت در کومله به مجازات اعدام محکوم شد.
سوم اردیبهشتماه، چهار زندانی متهم به قتل عمد که روز گذشته از بندهای مختلف زندان مرکزی جمهوری اسلامی ایران در اورمیه جهت اجرای حکم اعدام به سلولهای انفرادی منتقلشده بودند، اعدام شدند. هویت این چهار زندانی به دین صورت اعلامشده است: ۱. طیب شیخ نژاد مکری، اهل پیرانشار (پیرانشهر) و ساکن شنو (اشنویه)، ۲. قادر محمدحسن، اهل بوکان ۳. یدالله صمدی، اهل اورمیه ۴. اسلام رشیدی، اهل اورمیه
۴ اردیبهشت ۱۳۹۷ خورشیدی، حکم اعدام یک شهروند خرمآبادی بانام «جعفر شیرزاد» در زندان مرکزی بندرعباس به اجرا درآمد. قابلذکر است که: نامبرده ۴۱ سال سن داشته و به اتهام قتل عمد به اعدام محکومشده بود.
زندان و بازداشت
«بازداشت، احضار، صدور حکم، پروندهسازی، تهدید، نقض حقوق زندانیان»
۱۵ فروردین ۱۳۹۷، روناک آقایی فعال مدنی کورد که قبلاً از سوی دادگاه انقلاب جمهوری اسلامی ایران به تحمل ۶ ماه حبس محکومشده بود جهت تحمل حبس خود به زندان ایران در مهاباد منتقل شد.
یک ماه از بازداشت دو فعال مدنی زیستمحیطی شهر بوکان توسط ادارهی اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در این شهر میگذرد. علیرغم پیگیرهای متداوم خانوادهی این دو شهروند، تاکنون از دلیل دستگیری و مکان بازداشت آنان خبری به دست نیامده است.
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران، ۱۰ بهمن ۱۳۹۶ هنگامیکه رامین و افشین حسین پناهی در سلولهای انفرادی زندان مرکزی جمهوری اسلامی در سنه (سنندج) در اعتصاب غذا بودند، ایشان را تحتفشار قرار داده و برای فشار به رامین و شکستن اعتصابش، مسئولان امنیتی زندان و بخصوص چند مأمور وزارت اطلاعات، تهدید کرده بودند که در صورت ادامه اعتصاب غذا، جلو چشمان رامین، به افشین تجاوز جنسی خواهند کرد.
یک جوان کورد با مشخصات ” فخرالدین احمدیان” ۲۴ ساله، فرزند ملا ابوبکر اهل روستای (ده گورجی) به اداره اطلاعات جمهوری اسلامی در شهر شنو (اشنویه) احضار شده و با عوامل این اداره درگیر میشود. این جوان کورد پس از اعتراض به احضار دوباره وی به اداره اطلاعات با عوامل این اداره درگیر شده و سپس بازداشتشده و پس از بازجویی نامبرده با تودیع وثیقه ۱۰۰ میلیون تومانی بهطور موقت آزاد میشود و همچنین ۲۰ میلیون تومان به دلیل شکستن دست یکی از عوامل این اداره جریمهشده است.
اداره کل اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در سنه از شرق کوردستان با احضار حسن امینی، حاکم شرع کوردستان (اهل سنت) و شورای رهبری مکتب قرآن و مانع از مشارکت وی در جلسه سالانه فارغالتحصیلی طلاب دارالعلوم زاهدان گردید.
٢٧ فروردینماه ١٣٩٧ شمسى، زندانيان بند ١٢ زندان شهر اورميه در خصوص جمعآوری تلویزیونهای اين بند دست به تجمع اعتراضى زدند ولى با تهديد و توهين گارد زندان روبرو شدند.
طی اعتصابات شرق کوردستان در اعتراض به وضعیت بد معیشتی، سه شهروند در بانه بازداشت شدند که هویت آنان بدینصورت احرازشده است: «رزگار رفاهى، رضا اسدى و محسن عليزاده»
۲۳ فروردینماه، شعبه سوم دادیاری دادگستری جمهوری اسلامی در سقز، فعال کارگری کورد عثمان اسماعیلی را طی یک احضاریه با عنوان و اتهام اقدام علیه حکومت از طریق ارتباط با رسانههای خارجی در زندان (باآنکه هنوز در زندان محبوس بودند) را مجدداً محاکمه کرد. عثمان اسماعیلی به دلیل دفاع از حق خود بهعنوان یک کارگر، مدت یک ماه را در زندان جمهوری اسلامی در سقز محبوس بوده و در تاریخ ۲۷ فروردین پس از پایان محکومیت از زندان آزاد و با طرح اتهام فوق، مجدداً وی مورد محاکمه قرارگرفته و با تأمین قرار وثیقه بهصورت موقت آزاد شدند.
در روزهای نزدیک بهروز جهانی کارگر ۱ می (۱۱ اردیبهشت) اعمال فشار بر روی فعالان کارگری و مدنی افزایشیافته است و در همین رابطه ۵ فعال کارگری به شعبه ۱ دادگاه انقلاب جمهوری اسلامی ایران در شهر سنه احضار شدهاند. فعالان کارگری بانامهای حبیب کریمی، غالب حسینی، شریف ساعد پناه، خالد حسینی بهصورت جداگانه به شعبه یک دادگاه انقلاب احضار شدهاند.
سامان نسیم زندانی سیاسی کورد که در ۲۷ تیرماه سال ۹۰ کمتر از ۱۸ سال سن داشت در شهر سردشت بازداشت و بعداً به اتهام محاربه و قتل به اعدام محکوم شد. وی از اتهام قتل تبرئه و در بهمنماه سال ۹۶ حکم وی به پنج سال حبس تعزیری تغییر یافت. این زندانی سیاسی کورد که حکم اعدامش از سوی دیوان عالی لغو و از سوی دادگاه تجدیدنظر به پنج سال حبس محکومشده بود، با فشار سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، این بار به اتهام قتل و مجروح کردن به چهار تن از اعضای سپاه پاسداران پرونده جدیدی برای وی تشکیلشده است.
٨ اردیبهشتماه ١٣٩٧ شمسى، از سوى شعبه يك دادگاه انقلاب شهر سنه از شرق كوردستان به رياست قاضى سعيدى محاكمه ٦ فعال كارگرى به نامهای «غالب حسينى، خالد حسينى، شريف ساعد پناه، حبیبالله كريمى، مظفر صالح نيا و هنرمند ناصر صالحى» به اتهام تبليغ عليه نظام و برگزارى مراسم در تالار پرديس در سال ٩٦ برگزار شد. در اين محاكمه فعالين كارگرى شهر سنه اين اتهامات وارده را مردود دانستهاند.
حفاظت اطلاعات سپاه پاسداران جمهوری اسلامی در اورمیه، یکی از اهالی روستای فلکان از توابع منطقهی مرگور اورمیه بانام «عصمت سلحشور فرزند خورشید» را دستگیر و به بازداشتگاه این نهاد امنیتی منتقل نمود.
کارگران و اصناف
۹ فروردین ۱۳۹۷ یک کاسبکار سالخورده به دست مأمورین شهرداری شهر اورمیه بهشدت مجروح میشود و به بیمارستان این شهر منتقل میشود. این کاسبکار مسن در خیابان ” امام ” شهر اورمیه مشغول به دستفروشی بوده که از سوی مأمورین شهرداری موردحمله قرار میگیرد و بهشدت مورد ضرب و شتم قرار میگیرد، تمامی بدن و سروصورت وی زخمی میشود.
۱۸ فروردینماه سال ۱۳۹۷، دو کارگر به نامهای «نوید محمدی و اسماعیل زندی» در هنگام سیمانکاری یک ساختمان در نمایندگی شیرین عسل در شهرک صنعتی شماره ۳ سنه «سنندج» به دلیل نبود امکانات ایمنی و همچنین محکم نبودن داربست، سقوط میکنند. در جریان این حادثه نوید محمدی ۲۸ ساله به علت ضربهمغزی در جا فوت کرده و اسماعیل زندی از ناحیه کمر شدیداً آسیبدیده و دچار شکستگی شدیدی میشود.
سهشنبه ۲۱ فروردینماه سال جاری جمعی از کارکنان پالایشگاه گاز ایلام در اعتراض به عدم پرداخت مطالبات خود تجمع اعتراضی برگزار کردند. آنان خواهان امنیت شغلی و بازگشت همکاران اخراج شدهشان به کار شدند.
استان کرماشان در مقایسه با سایر استانها در بالاترین رتبه و آمار بیکاری در این استان ۲۲٪ بیشتر از سایر استانهاست، دستکم ۱۴۵ هزار نفر بیکار در این استان وجود دارند و با بسته شدن مرزها و تعطیلی برخی از کارگاه و کارخانه و خشکسالی روزبهروز آمار بیکاری در این استان رو به افزایش است.
٨ اردیبهشت ۱۳۹۷ خورشیدی یک کارگر ساختمانی بانام ” سینا مرتضی پناه” براثر سانحه کاری جان خود را از دست داد. این کارگر کورد اهل روستای تیز آباد منطقه زیویه سقز از طبقه دوم پاساژ آفتاب درخشان در شهر بانه سقوط کرده و جانش را از دست داد.
کولبران
رسول خضری روز چهارشنبه ۲۹ فروردین، در مصاحبه با وبسایت خانه ملت، وابسته به مجلس گفت که مصوبه دولت در پایان سال ۹۶ مبنی بر «ممنوع شدن کولبری و انسداد مرزها» باعث بیکاری «بیش از ۷۰ تا ۸۰ هزار کولبر» شده است.
يك كولبر كورد به نام ” على گلچى ” در هنگام كولبرى از پرتگاه سقوط كرده و بشدت زخمى میشود. اين كولبر كورد در ارتفاعات ” كانى خدا”ى شهر پیرانشهر به دليل ليس خوردن از ارتفاع به پايين پرتاب میشود و جراحات زيادى به آن وارد میشود و سپس به كمك كولبران ديگر براى مداواى پزشكى به بيمارستان منتقل میشود.
۱۷ فروردین ۱۳۹۷ خورشیدی یک جوان کورد بانام ” عبدالرحمان جمشیدی” ۲۰ ساله و فرزند حاج ابراهیم اهل روستای “سیف” از توابع شهر مریوان در کمین نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران قرارگرفته بود و پس از تلاش برای رهایی از شلیک این نیروها و حفظ جان خود ماشین نامبرده چپ شده و سبب مجروحیت شدید وی میشود.
با استناد خبر منابع داخلى و عکسهای مصور در تاريخ ١٣٩٧-٠١-٢٨ لاشهی دهها اسب کشتهشده در جنگلهای میرآباد اشنويه كه با شليك گلوله از پاى درآمده بودند، پیداشده است. زمانی که مردم معترض شهـرهـاى مرزى شرق كوردستان براى بارگشايى مرزهـا اعتصاب كرده بودند، نيروهـاى حكومتى جمهـورى اسلامى ايران در هـفت كيلومترى شهـرستان مرزى اشنويه به كاروان کاسبکاران مرزى حمله كرده و اسبهایشان را از پاى درآوردند.
يكم اردیبهشتماه ١٣٩٧ شمسى در شهر شنو «اشنویه» از توابع استان اورميه یک کاسبکار كورد به نام «محمدرضا اسماعیلزاده» از سوى نيروهاى نظامى حكومت جمهورى اسلامى مورد هدف تيراندازى قرار گرفت و جانش را از دست داد.
نیروهای مرزبانی جمهوری اسلامی ایران در مرز اورمیە در “چهل مر شهیدان” گروهی از کولبران را بە گلولە بستند کە در نتیجەی آن کولبری بە نشانی “محراب صادقی اصل ” اهل اورمیە در بخش سینە و پا بەشدت زخمی شدە است.
یک كولبر كورد اهل شهر بانه در شرق كوردستان با مشخصات «آرام محمدى» در اثر سقوط از ارتفاعات جان خود را از دست داد.
مین
گروهی از وکلای دادگستری در نامهای خطاب به حسن روحانی، خواهان توجه او به وضعیت قربانیان مینهای ضدنفر شدند. ایران پس از مصر آلودهترین کشور به مینهای ضدنفر است. هنوز ۱۶ میلیون مین در مساحتی برابر با ۴۲ هزار کیلومترمربع عمدتاً در استانهای شرق کوردستان، دستنخورده باقیمانده است. در سال گذشته خورشیدی، قربانیان مینهای ضدنفر در ایران ۷۹ نفر بودند که ۶۲ نفر معلول شدند و ۱۷ نفر هم جان خود را از دست دادند.
یک سرباز کورد اهل روستای «دربکه» از توابع پیرانشار «پیرانشهر» براثر انفجار مین دریکی از پادگانهای ارتش در شهر کرماشان، جان خود را از دست داد. هویت این سرباز کورد ۲۹ ساله «علی محمودی» فرزند رسول هست.
دوم اردیبهشتماه سال جاری، یک دستگاه بیل مکانیکی در روستای «بیشکان» از توابع سرپلذهاو با یک قبضه مین بهجامانده از جنگ ایران و عراق برخورد کرده و ۲ تن بانامهای «سعید میری و هادی مرادی» بهشدت مجروح شدند.
سوم اردیبهشت سال ۱۳۹۷ خورشیدی، در انفجار یک قبضه مین در منطقه ژاله پناه بخش مرزی سومار در قصر شیرین یکتن بهشدت مجروح شد. یکی از کارکنان پاکسازی در حین عملیات مینروبی با یک دستگاه بلدوزر با مین بهجامانده از جنگ ایران و عراق برخورد کرد و دچار مصدومیت شد.
۱۰ اردیبهشتماه سال ۱۳۹۷ شمسى، در نزديكى پايگاه مرزى بسطام از توابع شهر سقز یک سرباز كورد به نام «محمد سالار ونديان» ٢٠ ساله و اهل شهر بيجار از شرق كوردستان براثر انفجار مين آسيب جدى بهپای راست نامبرده وارد شد.
خودکشی، قتل ناموسی و…
۱۲ فروردین ۱۳۹۷ خورشیدی در شهر بوکان یک زن با مشخصات ” م. ص” از طریق حلقآویز کردن خود به زندگی خود پایان میدهد. بر اساس گزارش نامبرده ۳۰ ی سال سن داشته و جنازه وی در حیاط منزل خود پیداشده است. از علت خودکشی ی تاکنون اطلاعی در دسترس نیست.
همچنان در خبری دیگر نیز یک زوج جوان در روستای گابازله از توابع مهاباد نیز دست به خودکشی زده و به زندگی خود پایان دادهاند. آقای “خ. ل” در طویله خانه خود با حلقآویز کردن و خانم ” م.ش ” با استنشاق گاز منواکسید کربن به زندگی خود پایان دادهاند.
مردى به نام «فهمى شيرزاد» با تبر به همسر خود به نام «گلى تليمان» حمله كرده و وى را به قتل رسانده است. طبق اظهارات نزديكان زن نامبرده، همسرش با تبر گردن او را زده و پس از مدتى در بيمارستان شهر اورميه جان خود را ازدستداده است. در يك گزارش ديگر آمده كه، در ماه گذشته يك جوان ٢٨ ساله در شهر اورميه با چاقو مادر خود را به قتل میرساند.
بیست فروردین ۱۳۹۷ یک زن بانام ” فاطمه. ج” شهروند سردشتی در استان اورمیه شرق کوردستان دست به خودکشی زده و با حلقآویز کردن به زندگی خود پایان داد.
۲۲ فروردین ۱۳۹۷ شمسی در مریوان جوانی ۲٤ سالە بنام دارا محمدی، فرزند ابوبکر اقدام بەخودکشی کردە و با حلقآویز کردن بەزندگی خود پایان دادە است. نامبردە چشمپزشک و ساکن محلە کوثر در شهرستان مریوان بودە است و امروز بە زندگی خود پایان دادە است.
٢٩ فروردینماه ١٣٩٧ شمسي، شخصى به نام “رسول فكرت “كه عضو سپاه پاسداران در روستاى “گاوه شه له” از توابع شهر ديواندره بوده، بالباس فرم اين ارگان نظامى و با استفاده از اسلحه كلاشنيكف به خانواده ” ديوارگر ” يورش برده و اعضاء اين خانواده را به قتل میرساند. دو تن از قربانيان، مادر و پدر همسر رسول بوده، زنى به نام پرشنگ ديوارگر كه پیشتر همسر رسول بوده و دخترى ١٠ ساله نيز در بين کشتهشدگان هستند و كودكى ٥ ساله كه دختر خود رسول بوده نيز در اين حمله بشدت زخمى و هماکنون در بيمارستان است. يك سال پيش ” رسول فكرت ” و ” پرشنگ ديوارگر ” ٣٠ ساله بهصورت قانونى و از سوى دادگاه از هم جداشده بودند، ولى چندين بار نامبرده اين خانواده را تهديد به مرگ كرده بود و آنها نيز دادگاه را از تهديدات رسول كه يكى از نظاميان سپاه پاسداران است در جريان گذاشته ولى از سوى دادگاه و دادستانى شهر، اين شكايات جدى گرفته نمیشود.
۳۰ فروردین ۱۳۹۷ خورشیدی یک دختر ۲۰ ساله با مشخصات ( پ، ی ) ساکن تازهآباد مریوان به دلیل اعمال فشار از سوی خانواده خود، دست به خودکشی زده و با حلقآویز کردن به زندگی خود پایان داده است. قبلاً نیز یکی از پسرهای این خانواده با مشخصات ( م، ی) نیز براثر اعمال فشار از سوی خانواده خودکشی کرده بود.
چهارم اردیبهشتماه سال جاری، یکی از نیروهای سپاه پاسداران به نام (کاوه کهنه پوشی) اهل روستای حسن اوله مریوان، در یک اختلاف و نزاع، دو فرد از اعضا یک خانواده را به گلوله بست. در این تیراندازی لطیف نیکپی جان خود را ازدستداده و برادر ایشان عثمان نیکپی بهشدت زخمی میشود.
سهشنبه چهارم اردیبهشت ۱۳۹۷، یک زن کورد اهل شهرستان بوکان واقع در شرق کوردستان بانام ” هیرو سدقی ” ۴۰ ساله فرزند سلیمان با پرت کردن خودش از یک ساختمان سیزده طبقه در شهر تبریز جان خود را گرفت.
روز شنبه ٨ اردیبهشتماه ١٣٩٧ شمسى، دختر جوان ١٤ ساله با مشخصات ” آشنا محمودى ” فرزند واحد در محله رحیمآباد شهر شنو « اشنویه» با طناب دار به زندگى خود پايان داد. به نقل از گزارش، انگيزه خودكشى اين كودک به علت مشكلات و اختلاف خانوادگى بوده است.
اعتراضات
١٤ فروردینماه ١٣٩٧ خورشيدى، شهروندان شهرهاى ( جوانرو، مريوان و سقز ) از شرق كوردستان در اعتراض به سیاستهای فقير نمودن مردم شرق كوردستان از سوى حكومت جمهورى اسلامى ايران و بستن مرزها، دست به تحصن، اعتصاب و اعتراض عمومى زدند.
در شهر سقز، بخش بزرگى از بازار عمده پارچه، پوشاك و لوازمخانگی در اعتراض به بسته شدن معابر موقت مرزى و افزايش حق گمرك و ترخيص كالا تعطیلشده است.
شهروندان شهرهاى جوانرو و مريوان در اعتراض به بستن مرزهاى كولبرى و همچنين به بهانه تأسيس پايانه گمركى كه موجب متضرر شدن بازاريان و توقف چرخهی اقتصادى شده، مغازههای خود را تعطيل و در مقابل فرماندارى اين شهرها دست به تجمع و تحصن اعتراضى زدهاند.
٢٦ فروردين ١٣٩٧ خورشيدى، كسبه و بازاريان شهر بانه در شرق كوردستان به نشانه اعتراض به بستن مرزهاى بازرگانى و همراهى با اعتصابات سراسرى شرق كوردستان با شعار” سفرهی خانههایمان خالی است ” در خيابان پاساژ “بهشت ” سفرهی خالى را پهن كردند. همزمان در شهر جوانرود از شرق كوردستان بازاريان و كسبه با بستن مغازه و بازار اعتراض خود را در رابطه با بستن مرزها نشان دادند.
٢٨ فروردین ۱۳۹۷ خورشیدی: بازاریان و کسبه شهر مریوان در اعتراض به بسته شدن معابر مرزی و وضعیت بحرانی اقتصادی و بیکاری شهروندان کورد در شرق کوردستان به اعتراض کسبه و بازاریان شهرهای بانه و جوانرود پیوستند و در سطح شهر سفره خالی پهن کردند. سه روز پیش در تاریخ ۲۶ فروردین سال جاری کسبه و بازاریان شهر بانه با پهن کردن سفره خالی در اعتراض به بسته شدن مرزهای بازرگانی و گسترش فقر و بیکاری و با شعار ” سفرهی خانههایمان خالی است” در خیابانهای شهر سفره خالی پهن کردند و دست به اعتصاب زدند، در اولین دقایق شهر جوانرود نیز به اعتصاب مردم شهر بانه پیوستند و اعتصاب این دو شهر آغاز شد و امروز نیز مردم شهر مریوان با بستن مغازههای خود به اعتصاب شهرهای بانه و جوانرود پیوستند.
بعد از شهرهاى مرزى مريوان، بانه و جوانرو كه به علت بستن دروازههای مرزهاى مابين شرق و جنوب كوردستان كه تنها راه امكان براى به دست آوردن مايحتاج زندگى كولبران و کاسبکاران اين مناطق است. دست به اعتصاب زده بودند. شهر سقز نيز در دومين روز از اعتصاب خود به سر میبرد و شهر توسط نيروهاى امنيتى مليتاريزه شده و از تجمع مردم جلوگيرى میکنند و با توهين، تهديد مردم را زده و فیلمبرداری میکنند.
اعتصابات سراسرى شرق كوردستان در ششمين روز خود همچنان ادامه دارد و نيروهاى يگان ويژه با فشار و تهديد تجمعات مسالمتآمیز مردمى را برهم میزنند و چندين نفر را بازداشت كردهاند.
شهرهاى جوانرو، سقز پيرانشار، بوكان و بخشي از بازاريان مهاباد و سردشت نيز با بستن مغازهها و اعلام همبستگى خود با خواستههای بهحق کاسبکاران و كولبران كوردستان نشان دادند.
شنبه ٨ اردیبهشت ١٣٩٧ شمسى، اعتصابات عمومى شهرهاى شرق كوردستان در اعتراض به مسدود شدن معابر مرزى شرق و جنوب كوردستان دومین هفته خود را كامل كرد و بازار و كسبه شهرهاى سقز و بانه همچنان در اعتصاب بسر میبردند.
در شانزده روز گذشته بازاریان و کسبه شهر بانه در اعتراض به بسته شدن گذرگاههای مرزی میان شرق و جنوب کوردستان که تنها روزنه امید کسبه و کولبران و بازاریان بود همچنان باهدف افزایش عوارض گمرکی از سوی دولت، شهر بانه و پسازآن شهرهای مرزی همچون جوانرود، مریوان، سقز، دیواندره و پیرانشار با بستن مغازهها و پهن کردن سفره خالی در سطح شهر اعلام اعتصاب سراسری کرده که این اعتراض همچنان ادامه دارد.
بهداشت و درمان-محیط زیست
قيمت دارو و خدمات درمانى در كشور ايران و بهویژه در شهـرهـاى شرق كوردستان روند افزايش و تصاعدى بیسابقهای را در برگرفته است، بهطوریکه بيشتر شهـروندان از پرداخت نمودن هزینهی دارو و درمان عاجز ماندهاند و اين عدم توانايى پرداخت مشكلات مضاعفى را براى بيماران خاص مانند “سرطان”ايجاد نموده است. رئیس سازمان غذا و داروی کشور در مصاحبه بهمنماه ٩٦ با ايلنا مبنى بر عدم افزایش بودجههای دارویی در سال ٩٧ خبر داد.
معاون درمانى دانشگاه علوم پزشكى استان كرماشان سرانه تخت بيمارستانى استان كرماشان را ١.٤ تخت به ازا هزار نفر جمعيت اعلام كرد و گفت نياز است تعداد تختهای بيمارستانى استان بايد دو برابر شود. دكتر بهمن روشنى گفت كه در حال حاضر سرانه تخت بيمارستانى استان ١.٤ تخت به ازای هر هزار نفر است. وى از وجود سه هزار تخت فعال در استان خبر داده كه نسبت به سرانه کشور که ١.٦ است نيز عقب است.
معاون وزير بهداشت از خطر شيوع بیماریهایی همچون وبا و سالك در مناطق زلزلهزده كرماشان ابراز نگرانى كرد و گفت: باوجود فاضلابهای منطقه و وضعيت اسكان مردم، خطر اپيدمى اين دو بيمارى جدى است. دكتر عليرضا رئيسى با اشاره به آغاز فصل گرما و افزايش دما در سرپلذهاو از شيوع بیماریهای وبا و سالك اظهار نگرانى كرد.
با استناد به رويكردهـاى ضد محيط زيستى و طبيعت جنگلهای زاگرس در شرق كوردستان در سالهای اخير كه توسط نيروهـاى وابسته به جمهـورى اسلامى ايران به اجرا درآمده است، دال بر اين واقعيت است كه حكومت جمهورى اسلامى سياستى هـدفمند براى نابودى و از بين رفتن اين طبيعت زنده گام برداشته و میدارند. بديهـى است، تبديل به بيابان نمودن جنگلها و طبيعت سرسبز شرق كوردستان از طريق شیوههای مختلف به اجرا درآمده است.
براى مثال: بستن سدهـاى غیرضروری و غير كارشناسى و فقط به دليل انتقال آب شيرين از شرق كوردستان به مناطق خشك مركزى كشور ايران، ايجاد آتشسوزیهای مكرر و عمدى توسط سپاه پاسداران از شاخصهای اين عملكردهـاى غير حقوق بشرى است.
تالاب هشیلان که فیمابین کرماشان و روانسر است و دو کوه ویس و خورین مانند دو آرنج، آغوشی بر سرچشمه آب سرا سه وزلی (سبز علی) گرفته و دامنەها پستیهای خرم و آب سازگار، یک زندگی را در تالابی آفریده که بنام هشیلان (هەشیلان) معروف شده است. دست بیرحمت انسان و طبیعت، نزدیک است که سبزهزار وزندگی را از هشیلان بگیرد و بیابانی خشک و بی علف خلق کند. این تالاب همانند تالاب کانی برزان در مهاباد جایگاهی برای زندگی هزاران پرنده، قورباغهها و انواع خزندگان است که به علت کمکاری مسئولان و فراموش کردن این منطقه از طرف مسئولین بهروزهای پایانی خود نزدیک شده است.
از هفته گذشته تا امروز «یکم اردیبهشت» به دلیل هجوم ریز گردهها وضعیت هوای اکثر شهرهای شرق کوردستان بحرانی است. گردوغبار و ریز گردهای فراوانی شرق کوردستان را درنوردیدە و مدارس و مراکز آموزشی را بە تعطیلی کشانیدەاست. به غیر از این بیمارستانها نیز به علت هوای آلودە آکندە از بیمار گشتەاند و مسئولین حکومت اسلامی هرسالە شاهد چنین پدیدەهایی هستند، در قبال آن هیچ عکسالعمل و واکنشی از خود بروز نمیدهند.
خرمآباد هماکنون در حال تجربه مشکلات جدی بحران کمآبی است، بر اساس آمار ٪۸۰ آبهای زیرزمینی، چشمهها و رودخانههای خرمآباد خشکشدهاند و نزدیک به ۶۰٪ سدها نیز خالیشدهاند.
از عوامل اصلی بحران کمآبی میتوان به کاهش باران و خشکسالی اشاره کرد اما دیگر عوامی همچون برداشت بیرویه از ذخایر آبی، حفر چاههای غیرمجاز، برداشت آبهای سطحی و زیرزمینی از طریق شبکههای بزرگ هیدرولیکی را نام برد که عواقبی همچون خشک شدن آب رودخانهها و تالابها، کاهش سطح آبهای زیرزمینی، فرونشست زمین، فرسایش خاک، بیابانزایی و بروز پدیده طوفانهای گردوغبار را به دنبال خواهد داشت.
به نقل از رئيس شوراى اسلامى شهر خرمآباد واقع در شرق کوردستان: شهردارى خرمآباد ٣٠٠ ميليارد تومان بدهكار است. وى اظهار نمود: اگر هيچ هزینهای تا چند سال ایندە صورت نگيرد و حقوقی و مزايايى پرداخت نشود تا سه سال آينده به نقطه صفر میرسیم.
کودکان
۲۷ فروردینماه سال جاری فرماندار جمهوری اسلامی ایران در مریوان، در اولین جلسه شورای آموزشوپرورش در سال جدید شمسی، از ترک تحصیل ۳۶۶ دانشآموز در این شهرستان گفت.
دختران مدرسه شینآباد از توابع پيرانشهر از شرق كوردستان مجدداً از اداره آموزش پرورش حكومت جمهورى اسلامى جهت پيگيرى هزینههای درمانى شكايت کردهاند.
موارد دیگر
٢٦ فروردینماه، يك دستگاه مینیبوس روستاى ” جانوره ” از توابع مريوان به داخل دره سقوط و ٢ نفر كشته و ١٣ تن نيز زخمى شدند. اين حادثه در جاده باغان رخ داد و مصدومان به بيمارستان شهر مريوان منتقل شدند. جادههای نامناسب و خطرناک در شرق كوردستان یکی از دلایل اصلی مرگومیر شهروندان كورد است.
در پایان جمعیت حقوق بشر کوردستان از مردم شرق کوردستان میخواهد کە در احقاق حقوق خود کوشا وسعی نمایند هرگونه تبعیض و نابرابری را کە از جانب جمهوری اسلامی ایران به آنها روا داشته میشود را بە گوش جهانیان برسانند.
جمعیت حقوق بشر كوردستان
