مقدمه
هشتم مارس، روز جهانی زن، فرصتی برای گرامیداشت مبارزات و تلاش های زنان در سراسر جهان و یادآوری اهمیت برابری جنسیتی است. تاریخچه این روز به اعتراضات زنان کارگر در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ در آمریکا و اروپا بازمیگردد. در سال ۱۹۰۸، هزاران زن کارگر در نیویورک برای بهبود شرایط کار، کاهش ساعات کاری، افزایش دستمزد و حق رأی تظاهرات کردند. در سال ۱۹۱۰، کنفرانس بینالمللی زنان سوسیالیست در کپنهاگ، به پیشنهاد کلارا زتکین، این روز را بهعنوان روز جهانی زن تعیین کرد. سازمان ملل متحد نیز در سال ۱۹۷۷ آن را به رسمیت شناخت.
این روز نهتنها نماد تلاشهای تاریخی زنان برای کسب حقوق برابر است، بلکه بستری برای بررسی چالشهای مستمر، ازجمله تبعیض، خشونت، قتلهای ناموسی و اعدام زنان، بهویژه در میان ملتهای تحت ستم مضاعف همچون زنان کورد، محسوب میشود.
□ چالشهای زنان در جهان، ایران و کوردستان
زنان در بسیاری از کشورها همچنان از حقوق برابر محروماند. چالشهایی مانند تبعیض جنسیتی در محیط کار، خشونت علیه زنان (ازجمله خشونت خانگی، تجاوز، آزار جنسی و قتلهای ناموسی)، محدودیت در حقوق تولیدمثل، ازدواج اجباری و کودکهمسری، و همچنین محدودیت در مشارکت سیاسی، اجتماعی تحصیلی بخشی از مشکلات زنان در سراسر جهان هستند.
زنان کورد،بلوچ، لر و عرب علاوه بر ستم جنسیتی، تحت ستم ملیتی و مضاعف نیز قرار دارند. این وضعیت در کشورهایی مانند ایران، سوریه، ترکیه و عراق مشاهده میشود و شامل سرکوب فرهنگی و زبانی، سرکوب سیاسی، خشونت دولتی و غیردولتی است.
زنکشی (Femicide( قتلهای ناموسی
زنکشی یا فمیساید، که به قتل سیستماتیک زنان به دلیل جنسیت شان اطلاق میشود، همچنان یک مشکل جدی در بسیاری از کشورها است. قتلهای ناموسی، که اغلب تحت عنوان حفظ شرافت خانواده انجام میگیرد، در کشورهایی مانند ایران، ترکیه، افغانستان و بسیاری از جوامع سنتی همچنان رواج دارد. زنانی که از ازدواج اجباری سر باز میزنند یا در مورد زندگی شخصی خود تصمیم میگیرد، اغلب قربانی این قتلها میشوند.
حتی در جوامع مدرن غربی هم موضوع زن کشی و خشونت خانگی چالش برانگیز است.
در جمهوری اسلامی ایران،علاوه بر همه موارد ذکر شده مسله اعدام زنان بعنوان یک نقض فاحش حقوق بشر بعنوان ابزاری برای سرکوب سیاسی و اجتماعی وجود دارد. در سال گذشته،۳۱ زن در جمهوری اسلامی اعدام شدهاند و احکام اعدام برای فعالان سیاسی و مدنی زن از جمله وریشه مرادی، پخشان عزیزی و شریف محمدی صادر شده که با محکومیت های جهانی مواجه گردیده است.این نمونهها نشاندهنده سرکوب سیستماتیک زنان، بهویژه زنان کورد می باشد.
حجاب اجباری و ده ها قوانین مردسالارانه ایی که مشروعیت خود را در زمینه ارث ،دیه ،حضانت ،ازدواج ،ازادی ها و انتخاب های فردی در جمهوری اسلامی محروم شدن زنان از تحصیل و کار کردن در افغانستان ،افزایش زن کشی در ترکیه و خروج این کشور از کنوانسیون استانبول ،کنوانسیونی که در سال ۲۰۱۱برای جلوگیری از خشونت علیه زنان نمونه هایی از تبعیض ها و نابرابری های حقوقی هستند که بر زنان اعمال میشوند.
در سطح جهان به طور محسوسی بعد از همه گیری کووید -۱۹ خشونت های خانگی علیه زنان افزایش یافته و هنوز شاهد این سیر صعودی هستیم.
□ تلاشهای جامعه جهانی برای دفاع از حقوق زنان
جامعه جهانی اقداماتی برای حمایت از حقوق زنان انجام داده است، ازجمله:
کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان
اعلامیه جهانی حقوق بشر
قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل درباره زنان، صلح و امنیت
کمپین ها و جنبش های زنان در جمهوری اسلامی و سراسر جهان
بااینحال، این تلاشها کافی نیستند و جامعه جهانی باید اقدامات بیشتری در راستای حمایت از حقوق زنان انجام دهد.
۸ مارس فرصتی است که چالش های زنان در سراسر جهان به ویژه در جوامع و ملتهای تخت ستم مضاعف بررسی شود.برای دست یابی به برابری جنسیتی و پایان دادن به خشونت و تبعیض علیه زنان نیاز به تقویت قوانین بین المللی ،آموزش عمومی درباره حقوق زنان ،حمایت از فعالان حقوق بشر ،فراهم کردن دسترسی موثر به عدالت برای زنان تغییرات بنیادین در قوانین مربوط به زنان در بعضی کشورها از جمله جمهوری اسلامی ،افغانستان ،برخی کشورهای افریقایی و هر قانونی در هر کشوری که حقوق زنان را نقض می کند.
جمعیت حقوق بشر ضمن تبریک این روز به تمام زنان در سراسر جهان تلاش خود را در جهت برجسته کردن چالش های زنان به ویژه در جمهوری اسلامی ادامه خواهد داد و امیدوار است که قوانین مردسالارانه تبعیض آمیز اصلاح شوند.
گ.ع
