این گزارش وضعیت حقوق بشر در ماه ژوئیه سال ۲۰۱٨ مصادف با ۱۰ تیر تا ۹ مرداد ماه ۱۳۹۷ خورشیدی، در شرق کوردستان است که به کوشش جمعیت حقوق بشر کوردستان با استناد به گزارشهای متعدد این سازمان حقوق بشری گردآوریشده است. شایانذکر است این گزارش به دلیل عدم اجازه حکومت ایران به سازمانها و گروههای حقوق بشری گزارش کاملی نیست و تنها بخشی از نقض سامانمند حقوق بشر در شرق کوردستان را به تصویر میکشد.
حکومت جمهوری اسلامی ایران با بازداشت شهروندان کورد توسط نیروهای امنیتی و انتظامی با نقض حقوق مدنی و سیاسی، نقض آزادی عقیده و بیان، نقض حق حیات و امنیت شخصی، تبعیضهای حکومتی، هتک حرمت شهروندان و همچنین شکنجه زندانیان سیاسی و نادیده گرفتن حقوق بنیادین زندانیان سیاسی، ماه موردبررسی را به پایان رساند.
طبق ماده ١٩ اعلامیه جهانی حقوق بشر هر فردی حق آزادی عقیده و بیان دارد. همینطور دربند یکم ماده ۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی آمده است: هر کس حق آزادی و امنیت شخصی دارد: هیچکس را نمیتوان بە مناسبت عقایدش مورد مزاحمت و ترس قرارداد.
بند دوم ماده ١٩ میافزاید: هر کس حق آزادی بیان دارد: این حق شامل آزادی تفحص و تحصیل و اشاعه اطلاعات و افکار از هر قبیل بدون توجه به سرحدات خواه شفاهاً یا بهصورت نوشته یا چاپ یا بهصورت هنری یا به هر وسیله دیگر به انتخاب خود است.
همچنین در مادهٔ ٢٢ آمدە است کە هرکسی بهعنوان عضوی از جامعه حق دارد از امنیت اجتماعی برخوردار بوده و از راه کوشش در سطح ملی و همیاری بینالمللی با سازماندهی منابع هر مملکت، حقوق سلب ناپذیر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خویش را برای حفظ حیثیت و رشد آزادانه شخصیت خویش، به دست آورد؛ و طبق ماده ۵ هیچکس را نمیتوان شکنجه کرد یا مورد عقوبت یا روش وحشیانه و غیرانسانی یا اهانتآمیز قرارداد.
مطابق با کنوانسیونهای به رسمیت شناختهشده جهانی در رابطه با حقوق بشر و حقوق سیاسی و اجتماعی اجتماعهای بشری، هر فرد و جامعهای حق دارد حقوق سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خود را مطالبه و جهت احقاق آن تلاش نماید، هیچ جماعت یا گروهی برتر بر دیگری نیست و همه باید از حقوق طبیعی و به رسمیت شناختهشده بهرهمند شوند.
ترور
اقبال مرادی، فعال شناختهشده کورد و عضو رهبری جمعیت حقوق بشر کوردستان در شهر پنجوین جنوب کوردستان هدف حمله تروریستی قرارگرفته و درنتیجه آن جان خود را از دست داد.
پیکر بیجان اقبال مرادی حوالی ساعت ۲۳: ۳۰ سهشنبه (۲۶ تیرماه) در اطراف رودخانه پنجوین شناساییشده است. به گفته شاهدان عینی بر روی جسد اقبال اثر سه گلوله دیدهشده است. اقبال مرادی فعال سابق سیاسی، فعال عرصه حقوق بشر و عضو رهبری جمعیت حقوق بشر کوردستان، پدر زندانی سیاسی محکومبه اعدام زانیار مرادی و عموی لقمان مرادی زندانی سیاسی دیگر محکومبه اعدام بود که از دوران جوانی در مبارزات احزاب سیاسی کوردستانی جای گرفت و زندگی خویش را وقف خدمت به آینده ملت کورد نمود.
اقبال مرادی پیشازاین در سال ۱۳۸۷ در حوالی پنجوین هدف حمله تروریستی قرار گرفت و پس از زخمی شدن و انتقال بهموقع به بیمارستان از مرگ نجاتیافته بود.
اعدام
متأسفانه در این ماه توسط حکومت جمهوری اسلامی چندین زندانی کورد که هویت آنان مشخص گردیده، اعدامشدهاند که خبرهای آن منعکسشده است؛ اما طبق گزارشهای رسیده به جمعیت حقوق بشر کوردستان، گاهی زندانیان کورد به جرائم متفاوت در زندانهای ایران به دار آویخته میشوند که اجرای این احکام رسانهای نمیشود و حکومت جمهوری اسلامی ایران این اعدامها را اعلام نمیکند.
روز چهارشنبه ۱۳ تیرماه سه زندانی متهم به قتل در زندان جمهوری اسلامی ایران در اورمیه اعدام شدند. هویت این زندانیان گلی حاجی پور از بندزنان و دو زندانی دیگر به نامهای محمد روشنی و شهباز ابراهیمی بوده است.
روز ۱۶ تیرماه سال جاری، ۸ شهروند سنی مذهبِ کورد متهم به معاونت و مساعدت در حمله به مزار رهبر پیشین جمهوری اسلامی و مجلس حکومت ایران در تهران، اعدام شدند. هویت زندانیان اعدامشده؛ «سلیمان مظفری متولد ۱۳۴۲ فرزند رحمان و ساکن روانسر»، «اسماعیل صوفی، متولد ۱۳۶۴، فرزند مجید، ساکن سرپل ذهاب»، «رحمان بهروز، فرزند کریم، اهل سرپل ذهاب»، «سید ماجد مرتضایی، فرزند سید حسن، پاوه»، «سیروس عزیزی، متولد ۱۳۶۵ فرزند عبدلخالق، ساکن پاوه»، «ایوب اسماعیلی، متولد ۱۳۶۸ فرزند حسن، ثلاثباوهجانی» «خسرو رمضانی میر احمدی فرزند احمد، متولد ۱۳٥٥» و عثمان بهروز (برادر رحمان دیگر زندانی اعدامشده) اهل سرپلذهاو، فرزند کریم، متولد ۱۳٦۷ اعلامشده است.
۱۷ تیرماه بعد از سپری شدن هشت روز از جلسه دادگاهی زندانی مذهبی کورد کامران شیخه در شعبه ۱۲ دادگاه تجدیدنظر جمهوری اسلامی ایران در اورمیه، به اتهام قتل به قصاص محکوم شد.
۲۱ تیرماه یک زندانی متهم به قتل بانام «بابک بلوغی» ۲۴ ساله اهل شهر خوی در زندان جمهوری اسلامی ایران در این شهر اعدام شد. بابک بلوغی از سال ۱۳۹۴ به اتهام قتل بازداشت و بعداً به قصاص نفس محکومشده بود.
یکم مردادماه سال ۱۳۹۷ خورشیدی، سه زندانی با اتهام قتل در زندان جمهوری اسلامی ایران در اورمیه اعدام شدند.
هویت زندانیان اعدامشده: «محمود حمزه زاده»، «کمال سلطانی اهل بوکان» و «فاروق دریایی فرزند مجید اهل شنو (اشنویه)» احرازشده است.
از سوی دیگر روز ۲۹ تیرماه، پنج زندانی که به اتهام «قتل» به مرگ محکومشده بودند، در زندان جمهوری اسلامی ایران در کرماشان اعدام شدند.
هویت یکی از زندانیان «علیرضا آشوری» بوده که به همراه ۴ زندانی دیگر با اتهام «قتل» اعدام شدند. (تاکنون هویت چهار زندانی دیگر احراز نشده است.)
همچنین در زندان مذکور روز چهارشنبه ۲۷ تیرماه، یک زندانی بانام «صالح خانی زاده فرزند عبدالله ۶۵ ساله و اهل شهر جوانرو» به اتهام «قتل» اعدام شد.
۳۱ تیرماه ۱۳۹۷، حکم اعدام یک زندانی در شیروان به اجرا درآمد. هویت این زندانی که با اتهام قتل عمد به اعدام محکومشده بود «سلمان خدا یاری» اهل بروجرد احرازشده است.
جهانگیر نوجوان فرزند رسول که صبح روز ۱۳۹۷/۵/۴ از بند ۱۵ زندان مرکزی ایران در اورمیه جهت اجرای حکم اعدام به سلول انفرادی این زندان منتقلشده بود، اعدام گردید. جهانگیر نوجوان فرزند رسول از اهالی روستای «بیبکران» از توابع «سیلوانا» در اورمیه, به اتهام جرائم مواد مخدری به اعدام محکومشده بود.
زندان و بازداشت
بازداشت، احضار، صدور حکم، پروندهسازی، تهدید، نقض حقوق زندانیان
۸ تیرماه ۱۳۹۷ خورشیدی دو درویش از دراویش گنابادی آبدانان از توابع استان ایلام بە نامهای «جلال موسوی و امین علیزاده» در تهران بازداشت گردیدند.
٩ تیرماه ١٣٩٧ شمسى، نيروهاى اداره اطلاعات جمهورى اسلامى ايران در شهر شنو «اشنويه» در شرق كوردستان، به منزل پدر هدايت عبدالله پور زندانى سياسى كورد حمله نموده و به جستجو و گشتن درون منزل پرداختند. نيروهاى اطلاعات پس از جستجو و تفتيش منزل نامبرده، برادر اين زندانى سياسى را كه نامش فرهاد عبدالله پور است دستگير و به محلى نامعلوم منتقل نمودند. خانواده اين زندانى سياسى از ترس دستگيرى خودشان، جرئت سر زدن به اداره اطلاعات و پيگيرى سرنوشت فرهاد كه دستگیرشده را نداشتهاند.
۱۲ تیرماه ۱۳۹۷ خورشیدی نیروهای اطلاعات جمهوری اسلامی در شهر بوکان به خانه شاعر و نویسنده کورد «انور عرب» حمله کردند و وی را بازداشت کردند.
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران بهمنظور تشدید فشارها بر رامین حسین پناهی، این بار علیه وکیل نامبرده آقای حسین احمدی نیاز شکایت و اعلام پرونده کرد. این پرونده به دلیل مصاحبهها و دفاع این وکیل از موكل خود تشکیل و هدف بازداشت اين وكيل حقوق بشری را دارند.
نور محمد افشار نادری، شهروند کورد در شهرستان شیروان از توابع خراسان شمالی به سه ماه حبس محکوم شد. او به «تشویش اذهان عمومی» و «ارتباط با احزاب اپوزیسیون کوردستانی» متهم شده است.
١٤ تیر ۱۳۹۷، نیروهای امنیتی و اطلاعات سپاه بە منازل چند تن از برگزارکنندگان همایش ادبی «خویندەوان» حملە و اقدام بە بازداشت آنها کردهاند. نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران شبانه بە منزل آقایان، «اردشیر موسوی اهل کرماشان» «مصطفی باقری آشنا اهل همدان», «بیژن گراوند اهل کرماشان», «شهریار طهماسبی اهل ایلام» و «مهدی آزاد بخت اهل کوه دشت لورستان» و کە از مدیران این همایش بودهاند یورش و اقدام بە بازداشت آنها کردهاند.
شانزدهم تیرماه سال جاری، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران دو برادر کورد اهل بوکان به نامهای «عزیز و آمانج رشیدی» را بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل کردهاند. این نیروها با یورش به منزل پدری این دو شهروند کورد را بازداشت نمودهاند.
۱۶ تیرماه سال ۱۳۹۷ خورشیدی، مظفر ولد بیگی، روزنامهنگار و مدیر سایت خبری نوریاو پاوه، به دستور دادستان جمهوری اسلامی ایران در پاوه از سوی نیروهای امنیتی بازداشت شد.
۱۷ تیرماه بعد از سپری شدن هشت روز از جلسه دادگاهی سه زندانی مذهبی کورد به نامهای خسرو بشارت، کامران شیخه و انور خضری در شعبه ۱۲ دادگاه تجدیدنظر جمهوری اسلامی ایران در اورمیه، انور خضری و خسرو بشارت به اتهام مشارکت در قتل هر یک به تحمل ده سال حبس محکومشده و کامران شیخه نیز به اتهام قتل به قصاص محکوم شد.
چهاردهم تیرماه، مریم فرجی، فعال مدنی کورد پس خروج از منزل بازداشت و به بازداشتگاه منتقلشده است، پیگیریهای خانواده فرجی جهت اطلاع از سرنوشت فرزندشان بینتیجه بوده و نتوانستهاند اطلاعی از وضعیت وی پیدا کنند. درنتیجه جسد سوخته شده این فعال مدنی و دانشجوی ارشد مدیریت بینالمللی پس از گذشت ۹ روز از ناپدید شدنش کشف شد.
اواخر خردادماه سال جاری فعال زیستمحیطی کورد «کاوه بابا مرادی» در منزل شخصی خود در شهر سنه «سنندج» توسط نیروهای وزارت اطلاعت بازداشت شدند. بعد از سپری شدن بیست روز با توجه به پیگیریهای مکرر خانواده اطلاعی از مکان و دلیل بازداشت این فعال مدنی کورد به دست نیامده است.
۱۹ تیر ۱۳۹۷، «شهاب احمدی آذر» فعال سیاسی توسط نیروهای وزارت اطلاعات بازداشتشده است. نامبرده دانشجوی مقطع دکترای رشتهی بیومکانیک و ساکن شهر نقده در شرق کوردستان میباشد، نیروهای وزارت اطلاعات پس از یورش به منزلش و تفتیش محل، به دلایل نامعلومی وی را بازداشت و به محل نامشخصی منتقل کردهاند.
محمدامین آگوشی زندانی سیاسی کورد اهل پیرانشار که به اتهام سیاسی به دە سال زندان محکومشده بود، دوران محکومیتش در ۱۲ مرداد ۱۳۹۷ به پایان میرسد. باوجود پایان دوران محکومیت این زندانی سیاسی کورد، مسئولین زندان تبریز و حکومت جمهوری اسلامی ایران در تلاشاند که نامبرده ٨ ماه دیگر در زندان بماند. دادستان و قاضی اجرای احکام دادسرای نظامی ایران در اورمیه، بابیان اینکه ایام بازداشت جزء دوران حبس محسوب نمیشود؛ از احتساب هشت ماه بازداشت این زندانی سیاسی سر باز میزنند.
زندانی سیاسی محبوس در زندان رجایی شهر کرج از چند ماە قبل دچار دیسک کمر شدە و آماس و اسپاسم در قسمت کمر و پایین تنە حاد شدە بە طوری کە در راە رفتن دچار اختلال گردیدە و فقط با کمک وسایل کمکی میتواند قدم بردارد. علیرغم تأکید پزشکان بر نیاز مبرم و فوری نامبرده بە اقدامات پزشکی و انتقال بە مراکز پزشکی مخصوص؛ هنوز از کمکهای پزشکی و درمانی محروم بودە و در ماە گذشتە علیرغم دریافت مجوز از طرف دادستانی و با تأکید بر متحمل شدن هزینهها بە صورت شخصی هنوز از انتقال ایشان بە مراکز پزشکی خارج زندان ممانعت بە عمل آمدە است.
عمر فقیه پور و خالد فریدونی دو زندانی سیاسی کورد در یک پرونده مشترک، نزدیک به ۱۹ سال است حتی بدون داشتن یک روز مرخصی در زندان حکومت ایران در اورمیه (دریا) بە سر میبرند. این دو زندانی در سال ۷۹ در پیرانشار در شرق کوردستان توسط سپاه پاسداران ایران دستگیر شدند، دادگاه انقلاب جمهوری اسلامی ایران در مهاباد این دو زندانی سیاسی کورد را به اعدام محکوم کرد، سپس در رأی دادگاه تجدیدنظر، حکم آنها با یک درجه تخفیف به حبس ابد تبدیل گردید.
٢١ تیر ۱۳۹۷ سوران احمدی ساکن پاوه از سوی اداره اطلاعات ایران در این شهر شرق کوردستان احضار و بازداشت شدە است.
۲۱ تیرماه سام عباسی گُورهجویی، هنرمند و از فعالین مدنی یارسانی، توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقلشده بود. نامبرده صبح امروز و پس از گذشت سه روز از زمان بازداشت، بدون ذکر هیچگونه اتهامی آزادشده است.
بیستم تیرماه، «عبدالواحد امین پور» اهل مهاباد در شرق کوردستان، به اتهام «ارتباط با یکی از احزاب اپوزیسیون کوردستانی» توسط نیروهای امنیتی ایران بازداشت و به مکان نامعلومی انتقال دادە شد.
بیستم تیرماه، نیروهای وزارت اطلاعات ایران در مریوان سه شهروند به نامهای «وریا فرجی» ٣١ ساله فرزند عبدالله و «هوشیار کسرایی» ۴١ ساله فرزند رشید هر دو از اهالی روستای نی و «عطا فتاحی» فرزند محمد از اهالی روستای سردوش بازداشت کردند.
۲۲ تیرماه سال جاری، نیروهای وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در مریوان، فعال کارگری کورد پیمان عبدی «هاوار» فرزند اسکندر را بازداشت و به مکان نامعلومی انتقال دادند. به گفته یک منبع آگاه: «بعد از پیگیریهای مکرر خانواده این فعال کورد، مشخصی گردیده وی در بازداشتگاه ادارهی اطلاعت جمهوری اسلامی ایران در مریوان به سر میبرد.»
شعبه چهار دادگاه تجدیدنظر ایران در استان سنه شرق کوردستان با ارسال احضاریهای کتبی اعلام کرد که میخواهد اجلال قوامی روزنامهنگار و فعال حقوق بشر را ۲۷ آبان ماه محاکمه کند. قابلذکر است که این فعال حقوق بشر به اتهام: تبلیغ علیه نظام، توهین به سپاه پاسداران و گفتگو با رسانههای خارج از کشور در شعبه اول دادگاه انقلاب ایران در شهر سنه محاکمه و از اتهامات یادشده تبرئه شده بود. معاون دادستان عمومی و انقلاب بهحکم صادره مبنی بر تبرئه نامبرده اعتراض کرده و خواهان محاکمه مجدد نامبرده شده است.
٢٦ تير ١٣٩٧ خورشيدى «محمدامين (امير) پيغامى» زندانى سياسى كورد محبوس در زندان مرکزی ایران در اورميه شرق کوردستان، پس از تأييد محكوميتش توسط ديوان عالى كشور ایران به زندان مركزى كرمان منتقل گرديد.
۲۶ تیر، میلاد ساعد پناه ساکن در شهر سنه شرق کوردستان در پارکی در این شهر بازداشت شد.
۲۶ تیر، کریم و شهرام سید زاده دو شهروند بوکانی توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران بازداشت و به مکان نامعلومی منتقلشدهاند.
یازدهم تیر ۱۳۹۷ معصومه تقی نژاد شهروند کورد کرماشانی ساکن کرج توسط نیروهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل کردند.
۳ تن از دراویش گنابادی که در شهرهای تهران و کامیاران بازداشتشده بودند را به زندان مرکزی ایلام منتقل کرده که در حین ورود به زندان، سر و سبیل این سه درویش گنابادی را تراشیدند. این سه درویش گنابادی از شهروندان آبدانان و ایلام هستند. پس از تراشیدن سر و سبیل این دراویش مورد بیاحترامی و ضرب و شتم قرارگرفته و در بندهای جداگانه محبوس شدند.
دادگاه انقلاب ایران در شهر سنە شرق کوردستان در پی اتخاذ حکمی، هر یک از سە فعال محیطزیست شهر مریوان، فاروق سعید زاده، لایق احمدی و آزاد روحی را بە اتهام خاموش کردن آتش جنگلها و مراتع اطراف مریوان و تبلیغ علیە نظام جمهوری اسلامی ایران بە ۱٦ ماە حبس محکوم کردە است.
۳۰ تیرماه ۱۳۹۷ خورشیدی «مختار زارعی» فعال مدنی اهل ســـنە «سنندج» بە اتهام تشویش اذهان عمومی، توهین بە رهبر جمهوری اسلامی و تبلیغ علیە نظام، احضار و بازداشت گردیدە است.
یک شهروند کورد به نام «سیران آرامش» روز پنجشنبه ۲٨تیرماه سال جاری، از سوی نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران در محلە ۲٥ شهر سنه «سنندج» بازداشت و به مکان نامعلومی انتقال دادە شد. «خانم آرامش به اتهام همکاری با احزاب اپوزیسیون کوردستانی از سوی نیروهای امنیتی بازداشتشده است.»
زانیار احمدی نیاز ١٩ ساله فرزند حسین احمدی نیاز، وکیل دختران شینآباد و رامین حسینپناهی، از سوی شعبه بیست و هشتم دادگاه انقلاب تهران به اتهام اقدام علیە امنیت ملی و شرکت در تجمعات غیرقانونی به هشت سال حبس تعزیری محکوم شد. این دانشجوی کورد در اعتراضات دیماه سال گذشته بازداشت و سپس با تودیع وثیقه ٢٠٠ میلیون تومانی به شیوه موقت تا صدور حکم آزادشده بود.
دوم مردادماه، «بختیار عارفی»، دبیر آموزشوپرورش سردشت که پیشتر به اتهام «عضویت در تشکل جماعت دعوت و اصلاح» به تحمل ١٨ ماه محکومشده بود، جهت اجرای حکم راهی زندان حکومت ایران در مهاباد شد.
یک کارگر کورد بانام «ارسطو مرادی» اهل روستای «سرهویه» در استان سنه از سوی ادارهی اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در شهر سنه بازداشت شد.
دادگاه انقلاب جمهوری اسلامی ایران در شهر سنه، به چند تن از فعالان مدنی و کارگری این شهر اعلام کرده است که در روز ۱۳ مرداد باید در دادگاه حاضر شوند. «یدالله صمدی» و «جمیل شهابی» و «آرمین شریفه» به اتهام نشر اکاذیب بهقصد تشویش اذهان عمومی در شعبه ۱۰۹ دادگاه تجدیدنظر و از سوی دیگر به اتهام تبلیغ علیه نظام اسلامی و ارتباط با احزاب کوردستانی در دادگاه انقلاب برای این سه نفر پرونده جدیدی تشکیلشده است.
در پی حمله یک گروه ۵ نَفره از زندانیان خارجی متهم به عضویت در گروهک تروریستی داعش در زندان رجایی شهر به زندانیان سیاسی کورد، چند تن از زندانیان سیاسی کورد به دست این افراد مجروح شدهاند. در پی حمله زندانیان خارجی متهم به عضویت در داعش به زندانیان سیاسی، دست راست سعید شیرزاد شکسته و مچ پای لقمان مرادی دررفته و آرش صادقی از ناحیه کمر مجروح شده است و جمعی دیگر از زندانیان نیز جراحاتی برداشتهاند.
هفتم مردادماه سال ۱۳۹۷ خورشیدی، دانشجوی کورد کامبیز ندیمی جهت بازجویی به اطلاعات نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در کامیران «کامیاران» فراخوانده شده و مورد بازجویی و طرح اتهام قرار میگیرد.
زینب جلالیان به همراه نه زندانی جرائم عادی در اعتراض به محرومیتشان از ملاقات هفتگی و امکانات اولیه زندان اقدام به اعتصاب غذا کردند. طی چند روز گذشته در پی بازرسی از اتاق این زندانیان یک گوشی موبایل توسط مأموران زندان کشف و ضبطشده است. مأمور حفاظت زندان با تشکیل پرونده برای زینب جلالیان و نه زندانی دیگر این اتاق، چند بار اقدام به بازجویی از آنان کرده است. روز گذشته ۷ مردادماه، بعد از احضار مجدد این زندانیان به آنان اعلام گردیده تا زمانی که صاحب موبایل مشخص نشود، همه ۱۰ زندانی اتاق یک بندزنان از همه امکانات اولیه زندان همچون خرید میوه و خوراکی از فروشگاه زندان، کتابخانه،… و همچنین ملاقات هفتگی محروم خواهند بود.
سامان نسیم زندانی سیاسی کورد محبوس در زندان مرکزی جمهوری اسلامی ایران در اورمیه که در بهمنماه سال گذشته حکم وی در دادگاه تجدیدنظر جمهوری اسلامی ایران در این شهر از حکم اعدام به پنج سال زندان تغییر کرده بود علیرغم پایان دوره پنج سال حبس وی از آزادی این زندانی جلوگیری میشود.
کارگران و اصناف
بحران اقتصادی اخیر زندگی مردم بخصوص کارگران را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است، بر اساس ماده ۴۱ قانون کار، مزد کارگران باید متناسب با نرخ تورم و مکفی برای هزینههای یک خانوار متوسط باشد، با مدنظر قرار دادن این قانون حداقل دستمزد کارگران میبایست حداقل ۵ میلیون تومان باشد. به گزارش خبرگزاری دولتی ایلنا، لوازمخانگی ۴۰ درصد گران شدهاند، قیمت گوشت قرمز بیش از ۸۰ درصد افزایشیافته است.
سقوط ارزش ریال و به دنبال آن سقوط قدرت خرید، دستمزد پایین زندگی مردم و بخصوص کارگران را بهشدت تحتفشار قرار داده است.
۱۷ تیرماه ۱۳۹۷ خورشیدی کارگران شهرداری مریوان در مقابل این اداره دست به تجمع اعتراضی زدند. این کارگران به دلیل معوقههای مزدی پنجماهه خود دست به تجمع زدند.
۳۰ تیرماه ۱۳۹۷ خورشیدی یک کارگر کورد با مشخصات «بهنام منفرد» اهل شهر سنه در یک کارگاه طب سنتی براثر سانحه کاری بهشدت مجروح شد. پس از زخمی شدن و سوختن بر با وسایل کارگاهی به بیمارستان منتقلشده و اکنون تحت مداوا قرارگرفته است.
کارگران شهرداری سهولاوا «سروآباد» از توابع استان سنه به دلیل عدم پرداخت دست مزد و معوقههای مزدی ۹ ماهه، دست به اعتصاب و اعتراض زدند.
٦ مردادماه ۱۳۹۷ خورشیدی، رانندگان اتوبوسهای درونشهری کرماشان دست به اعتصاب و تجمع اعتراضی زدند. رانندگان اتوبوسهای کرماشان امروز با نرفتن به سرکارشان به حقوق تعیینشده از سوی شهرداری و ناوگان عبور و مرور درونشهری اعتراض کردند.
از تاریخ ۳۱ خردادماه سال ۱۳۹۷ خورشیدی، کارگران شهرداری صلوات آباد از توابع شهر سنه «سنندج» به دلیل عدم پرداخت دستمزد اقدام به اعتصاب نمودهاند. این کارگران مدت هفت ماه حقوق معوقه، دو سال اضافهکاری و ۳ سال عیدی خود را دریافت نکردهاند.
یک کارگر کورد به نام امید حسینی که چند روز پیشتر در شهر یزد به دلیل نبود ایمنی محیط کار دچار حادثه شده بود جان خود را از دست داد. این کارگر کورد به دلیل ۷۰ درصد سوختگی بعد از چند روز در بیمارستان این شهر جانش را از دست داد.
یک کارگر چاهکن اورمیهای دیروز «هفتم مردادماه ۱۳۹۷» در اثر گازگرفتگی در چاه ۲۵ متری کارواشی در خیابان شیخ شلتوت شهر اورمیه جان خود را از دست داد.
کولبران و کاسبکاران
۱۳ تیرماه سال ۱۳۹۷ شمسی یک کولبر کورد بانام منصور سهرابی در عین کولبری براثر فشارخون بالا سکته کرده و جان خود را از دست میدهد. این کولبر کورد اهل روستای نودشه از توابع شهر پاوه و ۵۰ سال سن داشته و دارای سه فرزند است.
۱۸ تیرماه سال جاری، یک کولبر کورد بانام هیوا فرزند علی ۲۶ ساله اهل شهر مهاباد، براثر انفجار مین هنگام کولبری بهشدت از ناحیه پا دچار مجروحیت شد. این کولبر کورد در نزدیکی مرز تَمرچین- حاجی عمران براثر برخورد با مین زمان جنگ هشتساله ایران و عراق، از ناحیه پای راست بهشدت مجروح و دچار نقص عضو شده است.
کولبری ٤۷ سالە بە نام «طالب بَزمە» از اهالی شهرستان پاوە از ارتفاعات تهویله واقع در ناحیە نوسود سقوط کردە و شدیداً از ناحیە دست و کتف دچار جراحت گردید.
بیستم تیر ماە ۱۳۹۷ در ارتفاعات اطراف «قەمترە» از توابع پیرانشار شرق کوردستان نیروهایی امنیتی جمهوری اسلامی ایران در کمین کولبران نشستە و در نتیجە تعقیب و گریز و شلیک بە طرف کولبران یکی از کولبران از ارتفاعات بە پایین پرت شدە و دچار کوفتگی و جراحات بدنی میشود.
۲۸ تیرماە ۱۳۹۷ در پی گشت شبانە پاسگاە «قورخ لرمیشە» از توابع شهر چالدران نزدیک بە مرز شرق کوردستان و شمال کوردستان کولبری به نام «حکیم حیدران لو» را میکشند.
دوم مردادماه ۱۳۹۷ خورشيدى، یک كولبر به نام «رشيد محمدعلی» ۳۴ ساله و ساكن روستاى «شكل» از توابع مَرگَوَر به دليل گرفتار شدن در كمين نيروهـاى نظامی مستقر در پايگاه زَيتى واقع در مابين شمال و شرق كوردستان، در مرز شهـرستان اورميه كشته و همزمان چند كولبر ديگر هـم زخمى شدند.
چهارشنبه ٤مرداد در مرز خوی یک کولبر کورد بە دست نیروهای مرزبانی جمهوری اسلامی ایران به قتل رسید. کولبر به قتل رسیده محمود فرزند سعید، ۴۵ سال سن داشته و از ساکنین روستای گرناویک بخش قطور در شهرستان خوی در شرق کوردستان است.
۵ مرداد ۱۳۹۷ خورشیدی در پی شلیک مستقیم نیروهای مرزبانی در مرز سردشت بهسوی دستهای از کولبران دو کولبر بهشدت زخمی شدند. هویت این دو کولبر که هدف شلیک مستقیم این نیروها قرارگرفتهاند «کُسرت مامند» ۱۵ ساله ساکن روستای «دول تو» و «حسین» ۲۵ ساله ساکن روستای «گردنه» احرازشده است.
۵ مرداد ۱۳۹۷ در مرز پیرانشار نیروهای مسلح پایگاه «سقز سه چومان» گروهی از کولبران را به رگبار بسته و یک کولبر بانام «سید کامل بالا شهر» اهل پیرانشار «پیرانشهر» جان خود را ازدستداده و یک کولبر دیگر نیز بانام «عزیز شوخلان صلاح شیخ محمد» بهشدت مجروح شده و یک کولبر دیگر بانام «حسین» اهل شینآباد به دست این نیروها بازداشتشده. در این کمین بیشتر از پنجاه اسب و قاطر کاسبکاران کشتهشده و اموال آنها نیز توقیفشده است.
ادارهی بهزیستی شهرستان مریوان حساب بانکی مختار امینی کولبر قطع نخاعیِ اهل مریوان را مسدود کرد. در این حساب کمکهای مردمی جهت درمان و گذران زندگی این کولبر و همسر و دو فرزندش واریزشده بود.
مین
۱۸ تیرماه سال جاری، یک کولبر کورد بانام هیوا فرزند علی ۲۶ ساله اهل شهر مهاباد، براثر انفجار مین هنگام کولبری بهشدت از ناحیه پا دچار مجروحیت شد. این کولبر کورد در نزدیکی مرز تمرچین- حاجی عمران براثر برخورد با مین زمان جنگ هشتساله ایران و عراق، از ناحیه پای راست بهشدت مجروح و دچار نقص عضو شده است.
محیطزیست
از ابتدای تیرماه سال ۱۳۹۷ هجری شمسی چندین بار علفزارها و مراتع روستای ماولوی ربط از توابع شهرستان سردشت در شرق کوردستان از طرف افراد ناشناس آتش زده میشوند که باعث ضرر و زیانهای زیادی بە مراتع و مزارع و جنگلهای خودرو شدەاست. مردم منطقه نیز این آتشافروزیهای را به عوامل اطلاعات سپاه پاسداران نسبت میدهند. از طرفی هیچ گروه آتشنشانی به این منطقه اعزام نشده است و به دلیل وزش باد و حجم زیاد آتش، مردم محلی در توان نداشتند آتش را مهار کنند.
روستای دَل که در ۳۴ کیلومتری شهر سولاوا «سروآباد» واقعشده است و جمعیت این شهر نزدیک به هزار نفر و دارای ۲۵۰ خانوار است، با بحران آب روبرو شده است.
۱۳ تیرماه سال ۱۳۹۷ شمسی یک آتش گسترده در «کانی زرد» و «بنژاژ» در شهرستان بانه رخ داد و بخش اعظمی از این دچار حریق و نابودی شد. از سوی دیگر در روستای آلتون واقع در شهرستان سقز در مرات، جنگل و علفزارهای این منطقه آتشسوزی دیگری اتفاق افتاد که باعث ضرر و زیانهای گستردهای به این مناطق شد.
۱۴ تیرماه ۱۳۹۷ خورشیدی نیروهای اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در شهر پاوه در استان کرماشان به خانه عرفان رشیدی هجوم برده و این فعال مدنی و محیط زیستی را بازداشت کردند.
رئیس اداره محیطزیست بیجار از مرگ بیش از چهار هزار ماهی به علت سمی بودن آب رودخانه قزلاوزن خبر داد. نامبرده تائید کرد که آب این رودخانه بهوسیله مواد سمی، مسموم شده است و خطر مرگ تمامی ماهیها و سایر آبزیان این رودخانه تهدید میکند.
١٥ تير ١٣٩٧ شمسى در بسيارى از نواحى شهر مریوان آتشسوزی روى داد كه اسامى تعدادى از آنها به اين صورت است: روستاى «سيور» كه ٥ هكتار از مراتعش در آتش سوخت، روستاى «سياناو»(سربان چقلان)، جنگلهای روستاى «شارانى»، روستاى «كانى قولجان»، جنگلهای روستاى «لنجاوا»(كانى چناران) و بسيارى از نواحى ديگر كه مشخصات دقيقشان هنوز در دست نيست.
۲۰ تیرماه سال ۱۳۹۷ خورشیدی مراتع و جنگلهای اطراف روستای سیف خوارو «سیف سفلی» طعمه حریق شدند و ۳ هکتار از مراتع و جنگلهای این منطقه در آتش سوختند. در روز ۲۱ تیرماه اطراف روستای «سوفی بله» از توابع مریوان به آتش کشیده شد و تاکنون آتش مهار نشده است و از نیروها و سازمانهای ذیربط درخواست شده است که جهت مهار آتش نیروهای خود را به منطقه اعزام کنند.
بیدزارهای تموغە از توابع شهر سقز در حالی بە آتش کشیدە شد کە در روزهای اخیر همچنین شاهد چندین آتشسوزی ازایندست در همین شهر و شهر همجوار بانە بودەایم. از جملە مراتع اطراف «تپە مالّان» در شهر سقز و جنگلهای «پیرمراد» از مکانهای تفریحی و گردشگری بانە و همچنین کوههای «دوزین» در همین شهر.
تخریب و قطع درختان جنگلی مریوان در شرق کوردستان بهشدت ادامه داشته و روند رو به گسترشی به خود گرفته است «تپه بازرگان»، یکی از نواحی است که با قطع درختان نابودی زیست محیط آنجا روبرو شده است این در حالی است که روزانه بولدوزر به تخریب آن میپردازد و دادگاه حکومت ایران در شهر مریوان کاملاً به آن مشرف بوده و از جانب مدعیالعموم قابلرؤیت است، اما کوچکترین عکسالعملی نشان نمیدهد.
چنین تخریبی در گرداگرد شهر به این نظر میانجامد که امیدی به حفظ جنگلهای نقاط دوردست و خارج از دید مسئولین حکومتی نیست. امری که در شماری از شهرها و مناطق، پیامدهای زیانبارش را اینک میتوان مشاهده کرد.
یکم مردادماه ۱۳۹۷ خورشیدی ارتفاعات اطراف شهر سقز در شرق کوردستان به دست عوامل سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران به آتش کشیده شدند. این نقاط بهصورت عمدی به آتش کشیده و بخش بزرگی از این مناطق که شامل «پایگاه نظامی صالحآباد در ارتفاعات جاقل» که منطقه بسیار پهناوری است و زمینهای کشاورزی و خانه و کاشانه بسیاری از مردم در این مناطق در آتش سوختند.
کشتار شهروندان
۱۲ تیرماه ۱۳۹۷ خورشیدی در جاده مسیر ســـقز بە دیواندره نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران اتومبیل جوان کورد را بە رگبار میبندند کە درنتیجهی این یورش رانندە اتومبیل فوق «یوسف کیان مهر» بشدت مجروح گشتە و جهت مداوا بە بیمارستان خمینیشهر ســـقز منتقل میشود.
۲۱ تیرماه، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران در مسیر شهر میاندواو «میاندوآب» به بوکان خودروی حامل چهار سرنشین را مورد تیراندازی قرار داده و درنتیجه یک شهروند کورد بانام «هژار رضایی» فرزند اسماعیل ساکن روستای «قلعه هولاکو» به قتل میرسد.
خودکشی
یک شهروند کورد ساکن شهرستان سقز در شرق کوردستان با مشخصات «خلیل عبادی» از طریق خودکشی به زندگی خود پایان داد. علت اقدام به خودکشی نامبرده بیکاری درازمدت، فقر و بیکاری گزارششده است.
۱۷ تیرماه سال جاری، یک دختر جوان بانام «رؤیا رسولزاده فرزند مولود» اهل شهر سردشت در شرق کوردستان از راه به دار آویختن خود به زندگیاش خاتمه داد. دلیل خودکشی رؤیا مشکلات خانوادگی بوده است.
۲۷ تیر ماە سال جاری ۱۳۹۷، زنی ۲۳ سالە بە نام آرزو دلانگیز با حلقآویز کردن خویش اقدام بە خودکشی کردە است.
هفتم مرداد ۹۷ دو دختر نوجوان اهل سرپلذهاو بە دلیل فشار زندگی و نبود امکانات بعد از زلزله بە زندگی خود پایان دادند. نوشین رستمی، ۱۶ سالە اهل روستای «قلخانی» و مریم رستمی، ١٧ سالە اهل روستای زعفران از راه خوردن قرص بە زندگی خود پایان دادهاند.
زلزله کرماشان
زمینلرزه شدیدی دوباره شهرهای ثلاثباوهجانی، جوانرود، پاوه، مریوان و ایلام را لرزاند. این زمینلرزه امروز صبح اتفاق افتاده و در ادامه سلسله زمینلرزههایی است که طی چند ماه اخیر اتفاق افتادهاند. قابلذکر است که ۳۱ تیرماه ۱۳۹۷ نیز زمینلرزهای به قدرت ۵.۹ ریشتر «تازاوا» از توابع کرماشان را لرزاند. این زلزلە در ساعت ۱۴: ۳۷ بە وقت کرماشان به وقوع پیوستە است. گزارشهای اولیه حاکی از زخمی شدن ۳٥ نفر بود که در ادامه تعداد زخمیها به ۲۰۰ نفر افزایش یافت. سال گذشتە مرکز وقوع زلزلە در کرماشان منطقە ازگلە گزارش شد کە بعد از خسارات فراوان هنوز آوارگان این واقعە را در مکانهای مناسب اسکان نیافتەاند. قابلذکر است تاکنون آسیبدیدگان زلزلههای اخیر بدون کوچکترین خدماتی به حال خود رهاشدهاند.
موارد دیگر
در اوایل تیرماه ۱۳۹۷ خورشیدی سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران به دامداران منطقه سلماس اخطار داده است که امسال نمیتوانند دامهای خود را به کوهستانها و ییلاقها که سالهاست مکان دامداری روستانشینان منطقه سلماس بودهاند ببرند.
وزیر آموزشوپرورش محمد بطحایی در سفرش بە استان اصفهان و در جمع معاونتهای آموزشی ابتدایی و عشایر ایران اظهار کرد: در برخی مناطق مشاهده شدە با زبان محلی «مادری» بە دانش آموزان آموزش دادە میشود؛ این موضوع بسیار خطرناک است! این اظهارت در حالی اعلام میشود کە در پی سالیان متمادی سیاست محدود کردن زبانها و گویشهای مختلف در ایران اجرا میشود و حتی انجمنها و کلاسهای آموزشی در خارج مدارس با مشکلات عدیدهای روبرو هستند.
علیرغم وجود بحرانهای متعدد و مشکلات معیشتی مردم همچون گرسنگی، بیکاری، بحران آب و از بین رفتن ارکان اقتصادی در ایران و …، پدیده تازه قطع برق نیز بر بحرانهای موجود در ایران اضافه شد. تمامی شهرهای شرق کوردستان با قطعی ساعاتی برق در طول شبانهروز مواجه شدهاند.
کمبود امکانات پزشکی، دوم مرداد دو شهروند بیمار بوکانی به دلیل نبود امکانات پزشکی در بیمارستان این شهر روی یک تخت بستری شدند.
اعتیاد در استان سنه، مدیرکل اجتماعی استانداری حکومت در استان سنه اظهار داشته است: حدود ۲۱ هزار نفر در استان آلوده به مواد مخدر هستند که ۶ درصد از این جمعیت را زنان شامل میشود.
جمعە ۵ مرداد ماە، جمعی از فعالان محیطزیست در کنار فعالین اجتماعی، مدنی و کارگری و همچنین حمایت مردم شهر سنه؛ در پی تصمیم حکومت جمهوری اسلامی مبنی بر تخریب تفریحگاه «کوچکهرەش» و احداث هتل در مکان مذکور، اقدام به تجمعی اعتراضی در این تفریحگاه نمودند.
محل کسب ۲۲ شهروند بهایی در اورمیه که سال گذشته توسط نیروهای اداره اماکن حکومت ایران در این شهر پلمپ شده بود پس از گذشت بیش از یک سال همچنان پلمپ باقیمانده است.
در پایان جمعیت حقوق بشر کوردستان از مردم شرق کوردستان میخواهد کە در احقاق حقوق خود کوشا وسعی نمایند هرگونه تبعیض و نابرابری را کە از جانب جمهوری اسلامی ایران به آنها روا داشته میشود را بە گوش جهانیان برسانند.
جمعیت حقوق بشر كوردستان
