در دنیا هر ده دقیقه، یک زن قربانی خشونت خانوادگی میشود.
طبق آمارهای رسیده، در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ بیش از ۱۵۰ هزار زن و دختر در سراسر جهان به قتل رسیدهاند که ۶۰ درصد این قتلها توسط شریک زندگی یا اعضای خانواده انجام شده است. به عبارت دیگر، روزانه ۱۴۰ زن به دلیل زنکشی جان خود را از دست میدهند.
این آمار هولناک نشان میدهد، خانهای که باید امنترین مکان برای زنان باشد، برای بسیاری از آنان تبدیل به قتلگاه شده است.
در ایران، در سال ۱۴۰۳، بیش از ۱۸۵ مورد زنکشی ثبت شده است؛ یعنی بهطور میانگین هر دو روز یک زن قربانی خشونتهای خانگی یا ناموسی میشود.
در کوردستان (روژهەلات) نیز در یک سال گذشته دستکم ۴۷ زن با انگیزههای ناموسی یا خشونت خانگی جان خود را از دست دادهاند.
زنکشی؛ مفهومی فراتر از یک قتل ساده که با قتلهای معمول تفاوت زیادی دارد. در حالیکه قتل ممکن است دلایل گوناگونی داشته باشد، زنکشی یک پدیدهی سیستماتیک و ریشهدار در ساختارهای مردسالارانه است که زنان را قربانی سلطه، کنترل و خشونت میکند.
قتلهای ناموسی، خشونت خانگی و قتل زنان به دست شرکای زندگی یا اعضای خانواده، همگی در دسته زنکشی قرار میگیرند. این نوع از قتلها نه بر اساس جرم و جنایت معمول، بلکه ناشی از تفکر بیمارگونهای است که زن را ملک مرد میداند و مرگ او را بهعنوان راهی برای حفظ شرف یا قدرت مردانه توجیه میکند.
مقابله با زنکشی؛ مسئولیتی همگانی
سکوت و بیتفاوتی جامعه در برابر زنکشی، این خشونت را عادیسازی میکند و به استمرار آن کمک میکند.
جمعیت حقوق بشر در بیانیهای تأکید میکند:
«زنکشی نه یک حادثهی شخصی، بلکه یک بحران اجتماعی است که باید با آن مقابله کرد. هر انسانی، فارغ از جنسیت، مسئولیت دارد که علیه این خشونت موضع بگیرد و برای پایاندادن به آن تلاش کند. زنان حق زندگی دارند، نه ترس از مرگ در خانههایشان. این حق هیچ انسانی نیست!»
تأثیر مشکلات اقتصادی بر زنکشی و خشونتهای خانوادگی
فقر شدید در جامعه میتواند بحران اقتصادی را به همراه داشته باشد و در سایهی قوانین ناقص جمهوری اسلامی، دلیلی برای افزایش خشونتهای خانگی، جرم و جنایت، و قتل همسر و فرزندان شدە است.
افزایش بیکاری، فشارهای مالی و ناامیدی اجتماعی، میزان خشونتهای خانگی را تشدید میکند. در بسیاری از موارد، مردانی که تحت فشار اقتصادی قرار دارند، ناتوانی خود را از طریق اعمال خشونت علیه زنان و فرزندانشان بروز میدهند.
آمارها نشان میدهند که در شرایط بحرانی جامعه، نرخ بالای فقر و بیکاری، میزان زنکشی را نیز افزایش پیدا کرده است .
این نشان میدهد که زنکشی نهتنها یک بحران فرهنگی، بلکه یک بحران اقتصادی و اجتماعی نیز است.
زنکشی زخمی کهنه بر پیکر جوامع است که با بیتفاوتی، فقر، و فرهنگ مردسالاری تقویت میشود. مقابله با این پدیده نیازمند آگاهیبخشی، تصویب قوانین حمایتی، و تغییر نگاه جامعه به زنان است.
هر انسانی در این مسیر مسئول است، و تنها با اتحاد، همبستگی و تغییرات بنیادی و آموزش صحیح اخلاق، میتوان جلوی این جنایت خاموش را گرفت.
بیانیهی جمعیت حقوق بشر کوردستان (KMMK)
«هیچ زنی نباید قربانی نام، غیرت، سنت یا فقر شود. زنکشی، جنایتی علیه بشریت است و سکوت در برابر آن، خیانتی به ارزشهای انسانی است .
ما در جمعیت حقوق بشر کردستان (KMMK)
در برابر هر شکلی از خشونت علیه زنان ایستادهایم و از جامعه میخواهیم که با آگاهی، حمایت و تغییر نگرش، این چرخهی وحشیانه را متوقف کند. آزادی و برابری، حق همه زنان است، و تا روزی که هیچ زنی قربانی تبعیض و خشونت نباشد، مبارزهی ما ادامه خواهد داشت…»
ث-م
