ک.م.م.ک:
ارزهای رمزنگاری شدە یا همان رمزارزها کە شاید مشهورترینشان بیتکوین باشد، ماهیتی غیرمتمرکز دارند، از این رو لازم است کە افرادی بر روی شبکەی جهانی، وب برای پیشبرد شبکەی رمزارز خدماتی را بە آن ارائە دهند. کسانی کە این خدمات را ارائە میدهند، در ازای آن هم پول دیجتالی دریافت میکنند و چرخەی تولید رمرزارزهایی مانند بیتکوین و اتریوم و دیگران هم بە این شیوە فعال است. این روند را استخراج رمز ارز مینامند و دستگاههای استخراج را هم ماینر میگویند. هر مکانی کە دارای بیش از بیست ماینر باشد بە فارم یا مرزعەی استخراج رمزارز موسوم است.
این مزارع استخراج رمزارز برای فعالیتشان بە برق نیاز دارند و در واقع مصرف برق مهمترین بخش هزینەی استخراج رمز ارز است. طی دو سال اخیر استخراج رمزارز در ایران و نحوەی تامین برق برای مزارع رمزارز بسیار خبرساز بودە است.
در زمستان دو سال پیش بود کە قطعی مکرر برق شایعەهایی را در مورد فعالیت غیر قانونی مزارع در ایران بە راه انداخت. اما در تابستان ١٣٩٩ و همزمان با تظاهرات در اعتراض بە قطعی برق در بسیاری از شهرها بود، کە انگشت اتهام بە سوی مزارع غیر قانونی رمرزارزها نشانە رفت.
برپا کردن مزارع رمزامرز، منجر بە فشار مضاعف بر شبکەی توزیع برق، ایجاد نوسان و همچنین خسارت بە لوازم برقی مشترکان میشود. بر پایە برخی خبرها یکی از مزارع غیرقانونی تولید رمزارز در رفسنجان استان کرمان بیش از کل برق مصرفی استان گیلان برق مصرف میکند.
در روزهایی کە موجهای پیدرپی کرونا در ایران هزاران نفر راهی بخشهای ویژەی بیمارستانها میکرد. مسئولان بهداشتی خبر از قطعی برق اتاقهای عمل و بخشهای ویژەی بستری بیماران کرونایی میدادند.
پس از چند ماه از بروز بحران قطعی برق بود کە مسئولان وزارت نیرو در کنار کمبود گاز و خشکسالی استخراج رمزارزها را دلیل کمبود نیرو اعلام کردند.
پرویز محمدنژاد رئیس وقت کمیتەی نیروی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در این بارە گفت:
«تولید برق ایران در سالهای ۹۷، ۹۸ و ۹۹ بسیار کم بود تبعات این موضوع خود را در سال ۱۴۰۰ نشان داده و در سال ۱۴۰۱ نیز شاهد پیامدهای آن خواهیم بود.»
اما مقامهای وزارت نیرو علت کمبود برق و خاموشیهای گسترده در زمستان را کمبود گاز و در روزهای تابستان، گرمای شدید، خشکسالی و استخراج رمزارزها اعلام کردهاند.
در همین رابطە مصطفی رجبی مشهدی، سخنگوی صنعت برق ایران دوم خرداد اعلام کرد که: مصرف برق در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته هشت هزار و ۵۰۰ مگاوات افزایش یافته است. اما به نظر نمیرسد که «مصارف خانگی» مقصر این افزایش مصرف برق باشند.
اما آنچە کە در این بین تا حدودی موجب روشن شدن موضوع شد گزارشی در خبرگزاری رویتر در تاریخ جمعە ٢١ ماه مە بود. در این گزارش رویترز براساس دادەهای موسسەی تحقیق و پژوهش “الیپ تیک” اعلام کرد چیزی در حدود ٤،٥ درصد از کل بیتکوین جهان در ایران استخراج میشود.
بر پایەی این گزارش معلوم شد استخراج بیتکوین در ایران با سرمایهگذاری کشورهای خارجی همچون چین در مناطق مرکزی ایران انجام میشود که موجب قطعی برق های گسترده در کشور شده است.
اما گویا در شهرهای کوردستان کە سرمایەگزاران خارجی تمایل و اجازەایی برای سرمایەگزاری ندادەاند، نهادهای دولتی و حکومتی از طریق برخی افراد نزدیک بە خود اقدام بە تاسیس مزارع بیتکوین کردەاند.
بر پایەی خبرهای رسیدە بە جمعیت حقوق بشر کوردستان، در شهرهای کوردستان فعالیت استخراج رمز ارز با
پشتیبانی نهادهای حکومتی رشد چشمگیری داشتە است. البتە رشدی بی قاعدە و همزمان غیرقانونی.
در حالی کە سخت افزارهای برپایی مزرعەی استخراج شامل منبع برق، کامپیوترهای پیشرفتە و وسائل پوششی منابع برق در اختیار و نظارت دولت است، فعالیت این مراکز و تاثیر آن بر قطعیهای مکرر برق در شهرهای کوردستان از سوی شهروندان مورد توجە قرار گرفتە است.
از آنجا کە ترانسهای برق در مزارع استخراج بسیار بزرگ اند، توجه همگان را جلب میکنند. هر یک از این ترانسها کە بە اندازەی یک کیوسک روزنامە فروشی است برای تامین برق ماینرها، کنتورهای برق دستکاری میشوند یا اینکە جریان برق را پیش از رسیدن بە کنتورها بە ماینرها میرسانند.
یک منبع مطلع بە جمعیت حقوق بشر کردستان گفت کە: در شهر سنندج حداقل سە و در شهر مریوان حداقل دو مرزعەی استخراج رمز ارز فعالاند. این مزارع بیشتر در مرغداریها و پارکینگها مستقر شدەاند.
این مراکز در ارتباط مستقیم با نهادهای حکومتی هستند از سوی این نهادها تضمین گرفتەاند کە کسی برای فعالیتهایشان ایجاد مزاحمت نخواهد کرد.
از سوی دیگر ضعف قوانین در مورد فعالیت مزارع رمزارز باعث شدە این افراد با خیالی آسودە بە کار خود ادامە بدهند.
منبع مطلع جمعیت حقوق بشر کردستان گفت:” افرادی کە در شهرهای مریوان و سنندج بە استخراج رمز ارز مشغولاند ابایی از این ندارند کە بگویند نهادهای حکومتی آن را پشتیبانی میکنند. کسانی همچون B.kh، A.s وS.bدر این راه ثروت هنگفتی هم بە دست آوردەاند. نهادهای امنیتی و دولت از تاسیساتشان حفاظت میکند.”
همچنین در آخرین اعلام سازمان کالا قاچاق حکومت ایران در سنە اعلام شد، ماینرهای ضبط شدە توسط این نهاد بە دوستە تقسیم می شوند. دستە اول آن دستە از ماینرها کە بە اصطلاح دارای مجوز فعالیت قانونی هستند و ضبط شدەاند، بە مزایدە گذاشتە میشود و دستە دوم ماینرهای فاقد مجوز فعالیت کە معدوم خواهند شد.
حال سوال این است کە، چرا ماینرهای استخراج ارز رمزها در ایران دارای مجوز قانونی هستند و دولت بە صورت رسمی تعداد آنها را اعلام نکردە و هزینە میزان مصرف برق آنها را از مشترکان فاقد ماینر میگیرد؟
و چرا همین ماینرها با وجود داشتن مجوز بازهم ضبط شدە و دوبارە ازسوی دولت بە مزایدە گذاشتە میشود؟ آیا دولت در سود استخراج ارز رمزها با برخی از فعالین این موضوع شراکت دارد؟
در گزارش رویترز تخمین زدە شدە بود کە جمهوری اسلامی در سال ٢٠٢١ حداقل یک میلیارد دلار از استخراج بیتکوین درآمد داشتە است. پیداست کە از این مبلغ مقداری هم برای جلب اشخاص بە نهادهای حکومتی بە ویژە در مناطق کردستان صرف میشود.
گزارشهای متعددی از فعالیت نیمە علنی مزارع استخراج رمزارز در شهرکهای صنعیت، کارگاهها و پایگاههای بسیج و مساجد و حسینیەها در این سالها اعلام شدە است کە جواب مسئولان حکومتی در برابر این گزارشها تنها سکوت است.
پ.ح
